بررسی اثر مستقیم و غیرمستقیم درآمدهای رانتی و مالیاتی بر مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها باتوجه به نقش میانجی دموکراسی: باتکیه بر فرضیه نفرین منابع

مسئولیت اجتماعی شرکت ها، از جمله مفاهیمی است که می تواند تحت تاثیر عوامل درون شرکتی و پارامترهای کلان سیاسی و اقتصادی باشد؛ بنابراین، این مطالعه، به بررسی اثر مستقیم و غیرمستقیم درآمدهای رانتی و درآمدهای مالیاتی بر میزان مسئولیت اجتماعی شرکت ها (در سطح کشور) از طریق متغیر میانجی دموکراسی می پردازد. در واقع، این مطالعه به دنبال بسط فرضیه نفرین منابع و بررسی اثرات منفی آن بر مفهوم مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها (در سطح کشور) و همچنین تبیین تقابل درآمدهای رانتی و مالیاتی می باشد. بررسی فرضیات پژوهش، با استفاده از داده های ۱۸۳ کشور، طی دوره زمانی ۲۰۱۵ الی ۲۰۲۳ و تخمین الگوها با استفاده از روش های حداقل مربعات تعمیم یافته امکان پذیر (FGLS) و تخمین زن تصحیح خطای استاندارد داده های تابلویی (PCSE) انجام می شود. جهت بررسی نقش میانجی دموکراسی، از مدل بارون و کنی (۱۹۸۶)۱ و آزمون سوبل و جهت تعیین نوع میانجی گری از ارزیابی شمول واریانس (VAF) استفاده می شود. نتایج تخمین با استفاده از روش FGLS، نشان دهنده اثر منفی و معنادار درآمدهای رانتی بر CSR و دموکراسی و اثر مثبت و معنادار درآمدهای مالیاتی بر CSR و دموکراسی و همچنین تایید نقش میانجی دموکراسی در اثرگذاری درآمدهای رانتی بر CSR و درآمدهای مالیاتی بر CSR می باشد؛ علاوه بر این نتایج روش PCSE نیز نشان دهنده اثر منفی و معنادار درآمدهای رانتی بر CSR و دموکراسی، اثر مثبت و معنادار درآمد های مالیاتی بر دموکراسی بوده ولی اثر درآمدهای مالیاتی بر مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها معنادار نمی باشد. بنابراین، می توان نتیجه گرفت که درآمدهای رانتی با تضعیف فضای پاسخگویی، چه در سطح خرد (سازمان- ذینفعان) و چه در سطح کلان (دولت- مردم)، منجر به اثر منفی بر مسئولیت اجتماعی شرکت ها شده و در مقابل، درآمدهای مالیاتی، به مثابه یک اهرم در راستای پاسخ خواهی عمل کرده و منجر به تقویت دموکراسی و مسئولیت اجتماعی شرکت ها می شوند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پذیری اجتماعی شرکت ها ، درآمدهای رانتی ، درآمدهای مالیاتی ، دموکراسی ، فرضیه نفرین منابع