تاثیر شاخص سازها بر بازار سهام: رویکرد حمایتی از آن ها تا چه حدودی منجر به تثبیت کل بازار سرمایه می شود؟

شاخص کل بورس میانگین وزنی وابسته به ارزش بازار هر شرکت بوده و از آن به عنوان نمود کلی بازار یاد می شود. از طرفی، شاخص هم وزن به عنوان انعکاس کلیت بازار سرمایه بدون احتساب وزن ارزش برای تمامی ناشران مطرح می شود که می تواند روندی موافق یا مخالف با شاخص کل داشته باشد. با عنایت به اهمیت تاثیر سهام شرکت های بزرگ بر روند بازار در سال های اخیر، پژوهش حاضر به دنبال بررسی تاثیرپذیری بازار سرمایه از شرکت های بزرگ و شاخص ساز بوده و در این راستا، اثر شاخص ۳۰ شرکت بزرگ را به عنوان نماینده شاخص سازها، بر دو شاخص کل و هم وزن، با کنترل متغیرهای ارزش معاملات، نرخ ارز و نرخ بهره می سنجد. بر همین مبنا، داده های روزانه در بازه زمانی ۰۱/۰۸/۱۳۹۹ الی ۰۱/۰۳/۱۴۰۴ و دو رویکرد حداقل مربعات معمولی و رگرسیون آستانه ای با استفاده از تفاضل اول متغیرها مدنظر قرار گرفته اند. بر اساس یافته ها، در رویکرد اول، شاخص ۳۰ شرکت بزرگ مطابق انتظار تاثیری مثبت و معنادار بر شاخص کل داشته و بخش قابل توجهی از رفتار آن را توضیح می دهد. تاثیر شاخص سازها بر شاخص هم وزن نیز مثبت بوده ولی ضریب آن نشان از تاثیر به مراتب ضعیف تر داشته که حدود ۲۵ درصد تاثیر آن بر شاخص کل است. در رویکرد دوم و پس از انتخاب متغیر رشد نرخ ارز به عنوان متغیر انتقال وتعیین حد آستانه برای دو رژیم رشد ارزی و کاهش آن، ضریب شاخص سازها بر شاخص کل در رژیم های پایین حدود ۵/۳ برابر ضریب آن بر شاخص هم وزن بوده اما در رژیم بالا، ضریب شاخص ساز بر شاخص کل نصف الگوی دیگر است. به عبارتی، ضمن تسلط بالای شاخص سازها بر روند شاخص کل، تعمیم این حمایت به کل بازار طبق یافته های این تحقیق و به تبع آن کارایی سیاست حمایت از شاخص ساز جهت تثبیت کل بازار سرمایه با رجوع به الگوسازی پژوهش حاضر رد می شود. در پنج سال اخیر، رویکرد حمایت از شاخص سازها منجر به افزایش قابل توجه بازدهی برخی سهم ها شده اما انعکاس آن در کلیت بازار مشهود نیست که تداوم این رویکرد با توجه به پیش بینی بخش حقیقی اقتصاد، می تواند آثار منفی بر سهام شرکت های کوچک تر را تشدید سازد.

کلیدواژه ها:

بازار سرمایه ، سهام شاخص سازها ، شاخص بورس ، شاخص هم وزن