ورزش و هویت بخشی زنان در ایران

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ورزش در هویت بخشی زنان در ایران انجام گرفته است.روش شناسی: این پژوهش با روش آمیخته اکتشافی انجام و در بخش کیفی از روش برساخت‎گرا (چارمز) و در بخش کمی از معیارهای تصمیم گیری چند معیاره (دنپ فازی) استفاده شد. نمونه پژوهش در بخش کیفی تمام ورزشکاران در سطح آماتور، قهرمانی و حرفه ای همچنین مربیان تیم های ملی و متخصصان علمی و دانشگاهی در حوزه مدیریت ورزشی و جامعه شناسی با تخصص در پژوهش ورزش زنان (تا رسیدن به اشباع نظری) و در بخش کمی ۱۵ نفر از متخصصان آگاه با موضوع ورزش زنان و ورزشکاران حرفه ای زن بودند. ابزار پژوهش شامل مصاحبه نیمه ساختاریافته (کیفی) و پرسشنامه مقایسات زوجی دنپ فازی (کمی) بود.یافته ها: برآیند تحلیل ۳۸۰ کد اولیه اصلی در این پژوهش، ۴۱ کد متمرکز (مفهوم) بود که در نهایت به ۹ مقوله اصلی تقلیل پیدا کردند. ۸ مورد از این مقولات اصلی به عنوان عوامل اثرگذار بر هویت‎بخشی زنان استخراج شدند و سپس  به روش دنپ فازی اولویت بندی شدند. نتایج  نشان می دهد «کارکرد مربی» (۰/۱۳۱۷) بیشترین تاثیر را در فرآیند هویت بخشی دارد و پس از آن «توانمندسازی زنان در زندگی از طریق ورزش» (۰/۱۳۰۲)، «کلیشه های جنسیتی»  (۰.۱۲۹۳) «افزایش قدرت روانی زنان از طریق ورزش» (۰/۱۲۸۷) در رتبه های بعدی و در ادامه «تبعیض جنسیتی» (۰/۱۲۶۹)، «نگاه جنسیتی به رشته ها»  (۰/۱۲۱۲)، «مانع تراشی از طریق قوانین» (۰/۱۱۷۷) و «سطح پایین سواد بدنی زنان» (۰/۱۱۴۱) در رتبه های پایین تر قرار گرفتند.نتیجه گیری: فرآیند هویت بخشی زنان از طریق ورزش بیش از هر چیز تحت تاثیر عوامل حمایتی و توانمندسازی به ویژه نقش مربیان قرار دارد، در حالی که موانع ساختاری تبعیض های جنسیتی اثر کمتری دارند. بنابراین، تقویت نقش مربیان، ارتقای فرصت های توانمندساز ورزشی و اصلاح سیاست های تبعیض آمیز می تواند مسیر هویت یابی زنان را تسهیل نماید.

کلیدواژه ها:

هویت یابی ، هویت ، کلیشه های جنسیتی ، تبعیض جنسیتی