کاربست فلسفه علم پوپر در مواجهه با چالش های ارائه اخبار علم در رسانه ها

هدف: هدف این تحقیق بررسی جایگاه فلسفه علم پوپر در کیفیت اخبار علم منتشرشده توسط رسانه هاست. به عبارت دیگر، بررسی میزان رعایت معیارهای اصل ابطال پذیری پوپر در محتوای با برچسب علمی در خبرگزاری هاست. روش: برای آزمون فرضیه­ها از تحلیل محتوای مطالب با برچسب علمی منتشرشده در رسانه­های مورد بررسی استفاده می­شود. بدین منظور، مقالات و اخبار علم از خبرگزاری­های معتبر ایران (صدا و سیما، عصر ایران، ایسنا، ایرنا و مهر) در بازه سه ماهه تابستان ۱۴۰۴ جمع آوری شدند. یافته ها: داده ها نشان دادند که در خبرگزاری های مورد بررسی معیار «شفافیت نظریه» با میانگین ۶/۹۸ درصد، «امکان ابطال­پذیری نظریه» با میانگین ۸/۹۷ درصد، معیار «تحلیل تجربی نظریه» با میانگین ۹۸ درصد رعایت شده اند. معیار «انتقادپذیری» با میانگین ۴/۵۵ درصد و معیار «عدم سوگیری» با میانگین ۲/۵۷ درصد رعایت شده اند. اما معیار «عدم قطعیت» در خبرگزاری های مورد بررسی با میانگین ۶/۱۸ درصد رعایت شده است. در نتیجه بجز فرضیه۵ بقیه فرضیه ها رد می شوند. البته فرضیه۴ و فرضیه۶ هم با اختلاف نه چندان زیادی تایید شدند. نتایج: معیارهای شفافیت نظریه ها، قابلیت ابطال پذیری و تحلیل تجربی در مقیاس قابل توجهی در اولویت خبرگزاری ها یا خبرنگاران آنها قرار داشتند اما معیار عدم قطعیت از اقبال فوق العاده پایینی برخوردار است و رسانه ها و یا خبرنگاران اهمیتی برای این معیار در اخبار علمی منتشره قائل نیستند که قابل تامل است. اگر به معیار عدم قطعیت در علم توجه نشود اثرات سوء آن می تواند اصل ابطال پذیری را نیز تحت تاثیر قرار دهد. این دو اصل جزو اصول اصلی نظریه پوپر هستند و رعایت آنها می تواند به محتوای با برچسب علمی رسانه ها اعتبار بخشد. همچنین، دو معیار انتقادپذیری و عدم سوگیری با میانگین بین ۵۰ تا ۶۰ درصد از طرف خبرگزاری ها رعایت شده اند که این میزان می تواند شکننده باشد. از نتایج قابل تامل در این تحقیق این است که به صورت کلی، از بابت رعایت معیارهای اصل ابطال پذیری پوپر در اخبار علمی، خبرگزاری ها به ترتیب ایسنا، صدا و سیما، ایرنا، مهر و عصر ایران قرار می گیرند.

کلیدواژه ها:

اخبار علم ، روزنامه نگاری علم ، کارل پوپر ، ابطال پذیری ، خبرگزاری