دلالت های روشی، روش شناختی و نظام واره ای جایگاه تجربه در مدل فرهنگستان علوم اسلامی قم

جایگاه «تجربه» در تولید علم اجتماعی اسلامی از مسائل بنیادین در نظریه علم دینی معاصر است. در حالی که علوم اجتماعی مدرن، تجربه را معیار نهایی داوری نظریه ها می دانند، مدل فرهنگستان علوم اسلامی قم با رویکردی وحی محور، تجربه را در چهارچوب نظام معرفتی متفاوتی بازتعریف می کند. این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و مبتنی بر مطالعه اسنادی آثار نظری فرهنگستان، نشان می دهد که تجربه در این مدل، نه منبع مستقل معرفت و نه معیار نهایی صدق، بلکه رکن ضروری نظام سه منبعی وحی-عقل-تجربه به محوریت وحی است. تجربه در سطوح سه گانه نظریه علمی، کارکردهای متمایزی دارد. در سطح توسعه، زمینه ساز فهم مسئله و ترسیم وضع مطلوب؛ در سطح کلان، شرط تشخیص روندهای تاریخی و اعتبارسنجی اوصاف تکاملی نظریه؛ و در سطح خرد، معیار سنجش کارآمدی عینی و تحقق پذیری اجتماعی نظریه دینی است. در سطح دلالت های روشی، تجربه در زمینه پژوهی، روندنگاری تاریخی، آزمون میدانی و سنجش کارآمدی نظریه ها نقش آفرین است. در سطح دلالت های روش شناختی، در این مدل با تمرکز بر کنش و فاعلیت، تفسیر دینی و معناکاوی، رویکردی کل نگر و نظام مند، فرآیند تحقیق چرخه ای و بازتابی با هدف غایی «تولید نظریه دینی سه سطحی» و «تغییر اجتماعی» (معادله تصرف) صورت می پذیرد. درنهایت، از منظر دلالت های نظام واره ای، تجربه به حلقه واسط نظریه دینی و تحقق اجتماعی-تمدنی تبدیل شده و نقشی کلیدی در نظام سازی علم اجتماعی اسلامی ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

Experience ، Academy of Islamic Sciences model ، methodological implications ، methodological implications ، systemic implications. ، تجربه ، مدل فرهنگستان علوم اسلامی ، دلالت های روشی ، دلالت های روش شناختی ، دلالت های نظام واره ای.