ریشه های تاریخی لف و نشر در تعامل با صحه التفسیر و صحه التقسیم؛ تحلیل انتقادی نظریه جان ونزبرو در مورد برساخته بودن لف و نشر در قرآن کریم

هدف این پژوهش بررسی تاریخی صنعت لف و نشر به منظور ارزیابی اصالت تاریخی آن به مثابه ساختاری قرآنی است. این صنعت که در فهم مراد آیاتی از قرآن موثر است، در پژوهش ونزبرو به مثابه برساخت مفسران برای تبیین ابهامات قرآنی ارزیابی می شود که بعد تر با شواهد شعری برآمده از صنعت صحه التفسیر پیوند داده شده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با واکاوی فهم مفسران متقدم از قصص/۷۳ به مثابه مثال مرجع لف و نشر در قرون بعدی، وجود ریشه های این الگوی بیانی در عربی قرآنی را در فهم مفسران متقدم پیگیری می کند و سپس به سیر شکل گیری صورت بندی های نظری از آن می پردازد تا علاوه بر تثبیت اصالت لف و نشر و صورت بندی های نظری آن، ایده جان ونزبرو در باب برساخته بودن لف و نشر را ارزیابی کند. بدون بررسی انتقادی از سیر تطور صورت بندی های لف ونشر در تعامل با دو صنعت نزدیک صحه التفسیر و صحه التقسیم ، شناخت درستی از ریشه های لف ونشر حاصل نخواهد شد. یافته ها نشان می دهد که عمده مفسران متقدم معنایی متناسب با لف و نشر برای قصص/۷۳ ذکر کرده اند. همچنین شکل گیری لف و نشر به خلاف نظر ونزبرو نه از نوع مجمل و با تاملات زمخشری (م۵۳۸ق) در ابهامات تفسیری، بلکه از جهت نظری با تعریف مبرد (م۲۸۵ق) و شواهدی از نوع مفصل مرتب تدوین شد. همچنین صحه التفسیر توسط قدامه بن جعفر (م۳۳۷ق) و متاخر از لف و نشر ایجاد شده و طبیعتا پایه لف و نشر نیست. از سوی دیگر با بررسی سیر صحه التقسیم روشن می شود که آشفته کردن تعریف آن از سوی سکاکی و قزوینی، سوء برداشت از قید «عدم التعیین» در لف ونشر ایجاد نمود. در حالیکه لف و نشر و صحه التفسیر درتعریف، معادل یکدیگر بوده و لذا شواهد مشترکی دارند.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، لف و نشر ، صحه التفسیر ، صحه التقسیم ، ونزبرو