بررسی تحلیلی انتقادی خداشناسی یهود و اسلام از نظر قرآن

خداشناسی به عنوان بنیادی ترین آموزه ادیان ابراهیمی، نقشی اساسی در شکل گیری نظام اعتقادی، ارزش های اخلاقی و مناسبات اجتماعی پیروان این ادیان ایفا می کند. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی-انتقادی، به بررسی خداشناسی در یهودیت و اسلام از منظر قرآن کریم پرداخته و با تمرکز بر اشتراکات و تفاوت های الهیاتی، به تبیین و نقد این دو سنت دینی می پردازد. هدف اصلی پژوهش، شناسایی مولفه های خداشناسی در هر دو دین، تحلیل مقایسه ای صفات و افعال الهی، و ارزیابی نقدهای قرآنی بر انحرافات احتمالی است. این تحقیق با روش کیفی، توصیفی - تحلیلی و رویکرد تطبیقی انجام شده و داده ها آن از متون مقدس (قرآن کریم و تورات )، سنت های دینی (تلمود و احادیث) و تفاسیر معتبر، به ویژه المیزان، گردآوری شده است. تحلیل داده ها با بهره گیریداده دابا بهره گیری از روش هرمنوتیکی و مقایسه جدولی انجام گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهند که هر دو دین بر اصل توحید ابراهیمی تاکید دارند، اما خداشناسی یهودی اغلب قوم محور و انسان گونه است، در حالی که اسلام بر تنزیه مطلق و جهانی بودن تمرکز دارد. نقدهای قرآنی، از جمله تحریف متون، نسبت فرزند به خداوند، و بخل الهی، این انحرافات را اصلاح کرده و توحید را به سوی مفهومی ناب تر هدایت می کنند. این تفاوت ها ریشه در تاثیرات تاریخی و فرهنگی دارند، مانند تبعید بابلی در یهودیت و بعثت در محیط جاهلی اسلام. در نتیجه، پژوهش بر ظرفیت گفت وگوی بین ادیانی تاکید دارد و پیشنهاد می کند تمرکز بر اشتراکات توحیدی و بازنگری قوم محوری، هم گرایی الهیاتی را تقویت کند. این مطالعه می تواند به کاهش سوءتفاهم های دینی و ترویج صلح در جوامع پلورال کمک کند. محدودیت ها شامل تمرکز بر متون کلاسیک است و پیشنهاد تحقیقات آتی بررسی تحولات مدرن خداشناسی یهودیت است.

کلیدواژه ها:

اسلام ، یهودیت ، خداشناسی ، مقایسه تطبیقی ، نقد قرآنی