تبیین مدلی برای کاهش خطرات سایبری در فضای آنلاین: رابطه شایستگی های اجتماعی-هیجانی الکترونیکی با رفتار عادتی دیجیتال با میانجی گری تنظیم شناختی هیجان و تعدیلگری جنسیت

افزایش استفاده از اینترنت الگوهای رفتاری متعددی مانند شایعات اینترنتی، بی اعتنایی به دیگران هنگام استفاده از گوشی و چندوظیفگی رسانه ای در حین تکالیف را وارد زندگی روزانه نوجوانان کرده است. این عادات معمولی در صورت استمرار می توانند خطرات سایبرنتیک ایجاد کند. که در این میان شایستگی های اجتماعی-عاطفی می توانند به عنوان عامل محافظتی در برابر خطرات سایبرنتیک عمل کنند. هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه علی شایستگی های اجتماعی-هیجانی الکترونیکی با رفتار عادتی دیجیتال با میانجی گری تنظیم شناختی هیجان و تعدیلگری جنسیت بود. جامعه آماری این پژوهش دانش آموزان دختر و پسر سال اول تا سوم دبیرستان های شهر اهواز در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۲ بودند. که با روش نمونه گیری تصادفی چندمرحله ای نمونه ای به تعداد ۶۱۰ نفر (۲۳۸ پسر و ۳۷۲ دختر) انتخاب شد. شرکت کنندگان به ابزارهای شایستگی هیجانی- اجتماعی الکترونیک، رفتار عادی دیجیتال و پرسشنامه تنظیم شناختی هیجان پاسخ دادند. ارزیابی مدل پیشنهادی با روش معادلات ساختاری و آزمون های مقایسه چند گروهی بین مدل ها برای بررسی تعدلیگری جنسیت انجام شد. نتایج همبستگی میان متغیرها نشان داد که ابعاد شایستگی هیجانی- اجتماعی به جز شایستگی الکترونیکی اجتماعی با ۳ خرده مقیاس رفتار عادتی دیجیتال رابطه منفی داشتند، و آگاهی الکترونیکی هیجانی در پسران نسبت به دختران مقدار همبستگی بیشتری را با رفتار عادتی دیجیتال به خود اختصاص داد (۲۳/۰-β=). همچنین تحلیل مدل معادلات ساختاری، رابطه مثبت شایستگی هیجانی- اجتماعی الکترونیکی با تنظیم شناختی هیجان و رابطه منفی با رفتار عادی دیجیتال را نشان داد. به علاوه تنظیم شناختی هیجان نیز به عنوان میانجی رابطه شایستگی هیجانی- اجتماعی و رفتار عادتی دیجتال شناخته شد. نقش تعدیلگری جنسیت در بین دو گروه دختران و پسران نیز حاکی از تفاوت دو مدل بود. که مدل دختران از نظر رابطه ها، نمره بالاتر کسب کرده بودند. از یافته های این پژوهش می توان نتیجه گرفت، شایستگی های اجتماعی-هیجانی الکترونیکی با تنظیم شناختی هیجان به عنوان عوامل حفاظتی در برابر رفتارهای عادتی دیجتال و عدم تبدیل آنان به رفتارهای سایبرنتیک عمل می کنند.

کلیدواژه ها:

اینترنت ، تنظیم شناختی هیجان ، شایستگی اجتماعی- هیجانی الکترونیکی ، رفتار عادتی دیجیتال