تبیین استدلال اخلاقی بر اساس ویژگی های شخصیتی: مطالعه نقش واسطه ای ذهن آگاهی و ارزش های فردی

پژوهش حاضر با هدف ارائه ی مدلی تبیینی از استدلال اخلاقی بر اساس ویژگی های شخصیتی انجام شد. این پژوهش، از نوع پژوهش های همبستگی بود که در آن رابطه ویژگی های شخصیتی به عنوان متغیر پیش بین و استدلال اخلاقی به عنوان متغیر ملاک و نقش ذهن آگاهی و ارزش های فردی به عنوان متغیرهای میانجی با استفاده از روش تحلیل مسیر بررسی شد. از نظر شیوه ی گردآوری داده ها، پژوهش حاضر از نوع پژوهش های میدانی و ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه بود. چامعه پژوهش دانشجویان مقاطع مختلف تحصیلی در سال تحصیلی ۱۴۰۱- ۱۴۰۲دانشگاه شیراز بودند . ابزار گردآوری اطلاعات شامل پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت (Goldberg)، پرسشنامه ذهن آگاهی (Brown & Ryan)، پرسشنامه ارزش های فردی (Schwartz) و پرسشنامه استاندارد استدلال اخلاقی (Rest) بود که پس از وارسی پایایی و روایی مورداستفاده قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها در بخش توصیفی، از فراوانی و درصد برای توصیف متغیرهای جمعیت شناختی و از میانگین و انحراف معیار، حداقل و حداکثر نمره ها، برای توصیف متغیرهای اصلی استفاده شد. در بخش استنباطی نیز علاوه بر ماتریس همبستگی متغیرهای پژوهش، از روش تحلیل مسیر برای بررسی فرضیه های پژوهش استفاده شد. جهت بررسی معنی داری مسیرهای غیر مستقیم نیز، از روش Bootstrapping استفاده شد. یافته ها نشان داد که از بین پنج عامل بزرگ شخصیت، ویژگی های گشودگی به تجربه (۰۱/۰p<، ۱۵/۰ =β)، وظیفه مداری (۰۰۱/۰ p<، ۲۱/۰ =β) رابطه مثبت و معنی داری با استدلال اخلاقی دارند. همچنین، از بین پنج عامل بزرگ شخصیت، ویژگی های توافق پذیری (۰۵/۰ p<، ۱۲/۰ =β)، ثبات هیجانی (۰۴/۰ p<، ۱۲/۰ =β) و گشودگی به تجربه (۰۰۲/۰ p<، ۱۶/۰ =β) رابطه مثبت و معنی داری با ذهن آگاهی نشان دادند. به علاوه، ارزش های فردی تعالی خود و ارتقای خود به همراه ذهن آگاهی، بین ویژگی های شخصیتی ثبات هیجانی (۰۴/۰ p<، ۰۱/۰ =β)، و توافق پذیری (۰۲/۰ p<، ۰۵/۰ =β) و استدلال اخلاقی نقش واسطه ای ایفا کردند. مانند سایر پژوهش ها، مطالعه حاضر نیز با محدودیت هایی روبرو بوده است که از آن جمله می توان به فراوانی بیشتر مشارکت کنندگان از گروه جنسیتی زنان و مقطع تحصیلی دانشجویان که بیشتر آنها در مقطع کارشناسی مشغول به تحصیل بودند اشاره نمود که می تواند در آینده مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

"ارزش های فردی ، استدلال اخلاقی ، ذهن آگاهی ، ویژگی های شخصیتی