<span lang="FA">ارزیابی مفهوم حکمی عرفانی واژه «فقه» در دیدگاه تفسیری ملامحسن فیض کاشانی

واژه فقه و مشتقات آن در قرآن کریم و روایات اسلامی، دو برداشت متفاوت را به دنبال داشته است. فقها نوعا آن را بر دانش شریعت حمل نموده اند و بالطبع تکلیف به تفقه را ناظر به دانستن احکام حلال و حرام، و فضیلت های ذکر شده برای آن را درباره دانایان این رشته تلقی کرده اند. این در حالی است که حکما و عرفا کاربرد این واژه را در معنای حکمی عرفانی دانسته اند. دستیابی به کاربرد این واژه در متون قرآنی و روایی، جایگاه معنایی آن را در فرهنگ اسلامی می نمایاند. ملامحسن فیض کاشانی از جمله افرادی است که به رغم داشتن زمینه های فقهی اصولی، دلالت این واژه را بر معنای «فقه باطن»، که همان مفهوم حکمی عرفانی آن می باشد، بر مفهوم شریعت اصطلاحی ترجیح داده و غالبا واژه مورد بحث و مشتقات آن را که در آیات و روایات به کار رفته، با همین رویکرد تفسیر نموده است. پژوهش حاضر کوششی است برای شناسایی مفهوم فقه در نگاه تفسیری ایشان و در نهایت این گزاره را تقویت می نماید که به رغم کاربرد واژه مورد بحث برای دانش شریعت در پاره ای متون قدیم و غلبه آن در متون بعدی بر فقه شریعت، کاربرد آن در معنای بازتاب یافته نزد عرفا و حکما، از جمله فیض کاشانی، واقع بینانه تر به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

فیض کاشانی ، فقه ، علم باطن ، شریعت ، حکمت