<span lang="FA">گونه شناسی خانه های سنتی محلات تاریخی کاشان <span lang="FA">(مورد مطالعاتی: خانه فرشچی در محله پنجه شاه)

در معماری مرکز ایران، خانه از اجزای گوناگونی تشکیل شده است که از مهم ترین آن ها می توان به حیاط اشاره کرد. حیاط با سلسله مراتبی مشخص پس از ورودی خانه قرار گرفته و نقش مهمی در سازمان دهی فضایی بنا ایفا می کند. اکثرخانه های واقع شده در شهر تاریخی کاشان دارای یک، دو یا چند حیاط مرکزی هستند که بر اساس مطالعات انجام شده، به منظور دستیابی به شرایط آسایش، با ترکیب بندی متناسب و هماهنگ با شرایط محیطی و اقلیمی شکل گرفته اند و نقش ویژه ای در سازمان دهی فضاهای اطراف خود دارند. در این پژوهش ضمن معرفی خانه تاریخی فرشچی در محله قدیمی پنجه شاه، که برای اولین بار مورد برداشت قرار گرفته است، به منظور شناسایی کالبدی آن نیز با ساختار معماری سه گونه خانه تاریخی دیگر در کاشان مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته است. در این پژوهش با روشی توصیفی تاریخی، با بررسی تصاویر هوایی و برداشت های میدانی وضع موجود و هم چنین کسب آگاهی از مطلعان و مالکان خانه فرشچی، تلاش گردید طرح اولیه این خانه در دوره قاجار بازیابی و ترسیم شده، سامان دهی فضایی آن با خانه های هم دوره خود مقایسه شود. در پایان این نتیجه حاصل شد که طراحی توده گذاری در اطراف حیاط و جانمایی حوض در این خانه با سایر خانه های مقایسه شده تفاوت هایی دیده می شود و از این طریق می توان به فرم خاصی از طراحی فضای پیرامونی پی برد که به شکل عصایی نمایان شده است و جانمایی حوض از میان باغچه های حیاط به جبهه جنوبی ساختمان نزدیک شده است. در نتیجه به لحاظ ترکیب سازماندهی فضایی، می توان این خانه را در زمره خانه های خاص کاشان به حساب آورد.

کلیدواژه ها:

خانه های سنتی ، حیاط مرکزی ، تناسبات ، محله پنجه شاه ، کاشان