تاثیر حکمرانی قبیله ای بر اثربخشی رویه های مدیریت منابع انسانی و عملکرد سازمانی در دستگاه های دولتی عراق: نقش میانجی شایستگی کارکنان و تعدیل گر شایسته سالاری

زمینه و هدف: حکمرانی قبیله ای، متشکل از نپوتیسم، کرونیسم، واسطه گری و پاتریمونیالیسم اداری، از مهم ترین موانع اثربخشی مدیریت منابع انسانی در کشورهای خاورمیانه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر حکمرانی قبیله ای بر اثربخشی رویه های مدیریت منابع انسانی و عملکرد سازمانی، با توجه به نقش میانجی شایستگی کارکنان و نقش تعدیل گر شایسته سالاری سازمانی در دستگاه های دولتی عراق انجام شد.روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف کاربردی، از نظر ماهیت کمی و از نوع پیمایشی-مقطعی است. جامعه آماری شامل مدیران، معاونان و کارشناسان ارشد سازمان های دولتی عراق بود که از میان آنان ۴۱۴ پرسشنامه معتبر به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای گردآوری شد. داده ها با استفاده از پرسشنامه ۱۱۶ گویه ای و مدل یابی معادلات ساختاری در نرم افزار آموس تحلیل شدند. آزمون میانجی گری با روش بوت استرپ و آزمون تعدیل گری با رگرسیون سلسله مراتبی انجام گرفت.یافته ها: نتایج نشان داد حکمرانی قبیله ای تاثیر منفی و معناداری بر اثربخشی رویه های مدیریت منابع انسانی، شایستگی کارکنان و عملکرد سازمانی دارد. شایستگی کارکنان به طور جزئی رابطه میان رویه های منابع انسانی و عملکرد سازمانی را میانجی گری می کند. همچنین شایسته سالاری سازمانی اثر منفی حکمرانی قبیله ای بر رویه های منابع انسانی را تعدیل می کند؛ به گونه ای که در سازمان های دارای سطح بالای شایسته سالاری، شدت این اثر مخرب حدود ۵۳ درصد کاهش می یابد. توان تبیین مدل برای عملکرد سازمانی نیز مطلوب بود (R²=۰.۶۱).نتیجه گیری: حکمرانی قبیله ای با تضعیف رویه های شایسته محور منابع انسانی، موجب فرسایش سرمایه انسانی و کاهش عملکرد سازمانی می شود. تقویت شایسته سالاری می تواند نقش حفاظتی موثری در کاهش این پیامدها ایفا کرده و مبنایی برای اصلاحات نظام اداری عراق فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی قبیله ای ، نپوتیسم ، واسطه گری ، مدیریت منابع انسانی ، شایستگی کارکنان ، عملکرد سازمانی ، شایسته سالاری