خوانشی جدید از سوره اعراف با تاکید بر مولفه حکمروایی در حیات اجتماعی

سوره اعراف، یکی از هفت سوره بلند قرآن کریم است. مفسران معاصر، موضوع حیات اجتماعی را به عنوان یک موضوع تفسیری قابل تطبیق بر مفاهیم این سوره دانسته اند. تحلیل محتوای این سوره افزون بر تایید این مسئله، نشان می دهد در این سوره، بر ویژگی های حکمروای خوب از بین مولفه های حیات اجتماعی تاکید بیشتری شده است. توجه به موضوع حیات اجتماعی و مولفه حکمروایی به عنوان مهم ترین مولفه حیات اجتماعی، می تواند چهره متفاوتی از سوره اعراف، به ویژه آیه های مربوط به اعرافیان را به مفسر نشان دهد. درباره کیستی «اعرافیان» دیدگاه های گوناگونی ازسوی مفسران شیعه و اهل سنت، ارائه شده است. برخی اعرافیان را انبیا، صالحان، برخی دیگر ایشان را نگهبانان جهنم، ملائکه، جنیان، کودکان نابالغ و برخی دیگر ایشان را قومی دانسته اند که گناهان و اعمال نیک ایشان برابر است. فهم این سوره با روش تفسیر ساختاری افزون بر آنکه می تواند، مصداق اعرافیان را معین کند، می تواند تبیینی جدید، از دلیل وضعیت ایستادن اعرافیان در بین دوزخیان و بهشتیان و عدم ورود ایشان به بهشت ارائه دهد. معناشناسی تاریخی و ریشه شناسی واژه «اعراف» نشان می دهد که اعراف به معنای محل بلندی است که حاکمان بر آن قرار می گیرند. اعرافیان، بهشتیان و دوزخیان را از روی چهره به خوبی می شناسند و به بهشتیان اذن ورود به بهشت می دهند و دوزخیان را به سبب تکبر و انکارشان سرزنش می کنند. این آیه ها با کل سوره اعراف دارای ارتباط درونی است؛ چراکه در این سوره به داستان های انبیا و اقدام های ایشان در جامعه پرداخته شده است. درواقع ویژگی های حکمروای خوب به عنوان مهم ترین مولفه حیات اجتماعی در این سوره قابل شناسایی است. تحلیل محتوای سوره اعراف به ویژه آیات مربوط به اعرافیان شاخص های گوناگونی از حکمروای خوب را نشان می دهد که قابل تطبیق بر ویژگی حکمروای خوب در حیات اجتماعی است. شاخص هایی مانند: روابط بین فردی، دلسوزی، تصمیم­گیری، آگاهی، کنترل فساد و آینده ­نگاری.

کلیدواژه ها:

حیات اجتماعی ، حکمروایی ، «اصحاب الاعراف» ، اهل بیت‰ ، سوره اعراف