تحلیل کارکردهای سیاستی آینده ‎نگاری علم و فناوری و نوآوری: مطالعه موردی برنامه ملی آینده نگاری علم و فناوری

آینده نگاری علم، فناوری و نوآوری، فعالیتی برای فهم آینده و رویکردی برای حمایت از سیاست‎گذاری و تصمیم گیری در شرایط عدم قطعیت است. در این راستا سازمان های بین المللی و کشورهای مختلفی در سراسر جهان تقویت کارکردهای سیاستی آینده نگاری را مورد توجه قرار داده اند. بر این اساس هدف پژوهش حاضر ارائه چارچوب و تحلیل کارکردهای آینده نگاری در سیاست‎گذاری علم و فناوری با تمرکز بر برنامه ملی آینده نگاری علم و فناوری در ایران است. رویکرد این مطالعه کیفی، راهبرد آن مطالعه موردی و قلمرو زمانی مورد بررسی آن از سال ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۵ است. داده های اولیه مورد نیاز با انجام ۱۴ مصاحبه نیمه ساختار یافته و داده های ثانویه از اقدامات، اسناد و گزارش های منتشر شده توسط دبیرخانه برنامه ملی آینده نگاری علم و فناوری جمع آوری شده است. با مرور پیشینه و کدگذاری محوری داده های جمع آوری شده، ۵ کارکرد آینده نگاری در سیاست‎گذاری علم و فناوری شامل تقویت هوشمندی سیاستی؛ اطلاع رسانی و گفتمان سازی در خصوص آینده؛ ارتقاء هوشمندی کسب‎وکار؛ مشاوره سیاستی و پشتیبانی از اجرای سیاست و توانمندسازی نظام حکمرانی/ سیاست‎گذاری در برنامه ملی آینده نگاری علم و فناوری مورد تحلیل قرار گرفته است. بر اساس یافته های ما، کارکردهای تقویت هوشمندی سیاستی و اطلاع رسانی و گفتمان سازی در خصوص آینده مورد توجه بیشتری در ایران قرار گرفته اند که همراستا با کارکردهای سیاستی آینده نگاری علم و فناوری در پیشینه است. در مقابل اقدامات صورت گرفته در کارکردهای ارتقاء هوشمندی کسب ‎وکار، مشاوره سیاستی و پشتیبانی از اجرای سیاست و توانمندسازی نظام حکمرانی/ سیاست‎گذاری محدودتر بوده و در مقایسه با تجارب بین المللی نیازمند تقویت و افزایش اثربخشی می باشد. یافته های این پژوهش دلالت های مدیریتی و سیاستی برای تقویت کارکردهای سیاستی آینده نگاری علم، فناوری و نوآوری ارائه می نماید

کلیدواژه ها:

آینده نگاری ، آینده نگاری علم و فناوری ، آینده نگاری علم ، فناوری و نوآوری ، کارکردهای سیاستی آینده نگاری ، برنامه ملی آینده نگاری علم و فناوری