سیر تحول آینده نگاری در سیاست و حکمرانی فناوری و نوآوری: مطالعه علم سنجی(۲۰۲۵-۱۹۶۷)

آینده نگاری در ده های اخیر، از یک ابزار پیش بینی فناورانه به سازوکاری برای حکمرانی پیش نگر و یادگیری سیاستی تحول یافته است؛ با این حال، پیشینه پژوهشی در این حوزه پراکنده و میان رشته ای است و تصویر یکپارچه ای از خوشه های مفهومی و مسیر تحول آن در طول زمان ارائه نشده است. هدف این پژوهش، نگاشت ساختار دانشی و تحلیل تحول مفهومی آینده نگاری در سیاست و حکمرانی فناوری و نوآوری در بازه ۱۹۶۷ تا به ۲۰۲۵ به روش علم سنجی ست. داده ها در مهرماه ۱۴۰۴ از پایگاه داده وب آو ساینس با استفاده از جستجوی فیلد عنوان و بر اساس کوئری تعریف شده استخراج شدند که در مجموع ۹۱۹ رکورد را شامل می شود. تحلیل ها با بسته بیبلیومتریکس در نرم افزار آراستودیو انجام شد و شامل تحلیل هم رخدادی واژگان، خوشه بندی شبکه هم واژگانی، ترسیم نقشه مضامین بر پایه شاخص های چگالی و تحلیل تحول موضوعی در چهار دوره زمانی بود. یافته ها نشان می دهد هسته مفهومی حوزه حول پیوند «آینده نگاری - ارزیابی فناوری - نوآوری» شکل گرفته است. در کنار آن، مضامین حکمرانی و ابرچالش ها، کاربردهای بالغ در حوزه سلامت (ارزیابی فناوری سلامت و پایش روندها) و نیز پایداری و گذار انرژی برجسته اند. همچنین در سال های اخیر، دیجیتالی شدن و هوش مصنوعی به هسته نزدیک شده و مسیر حوزه را به سمت آینده نگاری داده محور و حکمرانی آینده نگر تقویت کرده است. بر این اساس، برای ایران پیشنهاد می شود آینده نگاری در چرخه سیاست علم، فناوری و نوآوری نهادی سازی شود، پیوند آن با ارزیابی فناوری تقویت گردد و زیرساخت داده و چارچوب های حکمرانی و اخلاق داده برای آینده نگاری هوشمند توسعه یابد.واژگان کلیدی: آینده نگاری؛ سیاست فناوری و نوآوری؛ حکمرانی پیش نگر؛ ارزیابی فناوری؛ علم سنجی؛ هوش مصنوعی

کلیدواژه ها:

آینده نگاری ، ارزیابی فناوری ، حکمرانی پیش نگر ، سیاست فناوری و نوآوری ، علم سنجی ، هوش مصنوعی