دیگربودگی مادران؛ برساخت سوژگی مادران در ادبیات داستانی نوجوان

مادرانگی مفهومی است که بازنمود آن در دنیای واقعی، متاثر از نظریه ها، تاریخ، افسانه ها و برساخت هایی است که در فرهنگ و متون یک ملت نهادینه شده است. مسئله ای که مفهوم مادرانگی را پیچیده در هاله ای از افسانه ها، دور از امر واقع برمی سازد و به دیگربودگی مادران دامن می زد. در این پژوهش، باتوجه به اهمیت برساخت مادرانگی در ادبیات داستانی نوجوان، به بررسی انواع سوژگی مادران در ادبیات داستانی نوجوان پرداخته ایم. هدف از این این پژوهش بررسی تنوع سوژگی مادران در تاریخ ادبیات داستانی نوجوان، است. رویکرد پژوهش، بررسی سوژه و قدرت از دیدگاه فوکو و دیگر نظریه پردازان بوده است و روش پژوهش کیفی و داده کاوی استقرایی بوده است. برای این منظور، بیش از سی اثر داستانی از دهه ی ۵۰ تاکنون بررسی شده است و در این پژوهش به ۱۵ نمونه در ۶ دسته سوژگی مادران اشاره شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد سوژگی مادران در این آثار از دهه ی ۵۰ تاکنون، متناسب با گذر زمان، تنوع زیادی ندارد و همواره متاثر از روابط قدرت تعریف می شود. پس از بررسی آثار، ۶ دسته سوژگی برای مادران می توان برشمرد: ۱.ناسوژگی؛ ۲. ابژگی؛ ۳. سوژگی همدست؛ ۴. سوژگی میانجی (زنانگی موکد)؛ ۵. سوژگی گفتمانی؛ ۶. سوژگی اقتصادی.

کلیدواژه ها:

مادران ، سوژگی ، قدرت ، فمینیسم ، ادبیات داستانی نوجوان