بازتاب کارناوال سازی باختین در رمان «وردی که بره ها می خوانند» از رضا قاسمی

این پژوهش با هدف واکاوی سازوکارهای نقد فرهنگی و هنجارشکنی در رمان وردی که بره ها می خوانند اثر رضا قاسمی، بر مبنای نظریه «کارناوال سازی» میخاییل باختین انجام شده است. مساله اصلی، چگونگی بازنمایی و عملکرد عناصر کارناوالی در ایجاد فضایی برای به چالش کشیدن گفتمان های مسلط و احضار صداهای به حاشیه رانده شده است. روش تحقیق این مقاله، توصیفی-تحلیلی است و داده ها با ابزار کتابخانه ای گردآوری و تحلیل شده اند. یافته های تحقیق نشان می دهد که قاسمی با بهره گیری هوشمندانه از اصول جهان کارناوالی (از جمله تعلیق نمادین نظم رسمی در فضای بیمارستان، برابری رادیکال در تعامل با اقلیت ها، حاکمیت خنده برای خلع سلاح اقتدار و تمرکز بر بدن گروتسک برای تقلیل امور انتزاعی) و همچنین به کار بستن شگردهای سبک زبانی کارناوالی (به ویژه هتروگلوسیا، چندآوایی، هیبریدی سازی و گفتار دوسویه)، موفق به خلق اثری چندصدا و عمیقا انتقادی شده است. این رمان از این منظر، نه تنها بازتابی از تنش های هویتی و فرهنگی جامعه ایران است، بلکه با تعلیق آیین ها و هنجارهای تحمیلی، امکان بازاندیشی در آن ها را از طریق مکانیزم های امن ادبی فراهم می سازد. این پژوهش موید کارآمدی چارچوب نظری باختین در تحلیل ادبیات داستانی معاصر ایران است.

کلیدواژه ها:

کارناوال سازی ، میخاییل باختین ، رضا قاسمی ، وردی که بره ها می خوانند ، چندصدایی