بررسی نمود فردیت در رمان بامداد خمار

امروزه نقد کهن الگویی از پرکاربردترین رویکردهای میان رشته ای در ادبیات است. کارل گوستاو یونگ بنیان گذار مکتب روانشناسی تحلیلی است و یکی از بنیادی ترین کهن الگوها در نظریه وی، «فرایند فردیت» است. این فرایند، بیانگر سفر درونی به سوی کمال و رویایی با خویشتن است که سیر تکامل شخصیت و نحوه دستیابی به بلوغ روانی را توصیف می نماید. مقاله حاضر، با روش توصیفی _تحلیلی، به نقد و بررسی رمان بامداد خمار، اثر فتانه حاج سید جوادی می پردازد و هدف آن واکاوی شخصیت اصلی و سایر شخصیت های تاثیرگذار، براساس کهن الگوهای مطرح در نظریه یونگ است. بنابراین شخصیت محبوبه، نقش محوری داستان، مورد تحلیل قرار می گیرد و چگونگی رسیدن او به فردیت و کمال شرح داده می شود. این جستار رمان مذکور را در چهار سطح ناخودآگاه جمعی، شخصیت ها، نمادها و موقعیت های کهن الگویی بررسی می نماید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که روند فردیت یابی محبوبه با رویارویی با سایه آغاز می شود و از طریق اتحاد با آنیموس و پیوند با نیمه حقیقی پیگیری می گردد. در نهایت مشاهده یک رویا زمینه هماهنگی میان خودآگاه و ناخودآگاه او را فراهم می آورد و او را به سوی خویشتن شناسی سوق می دهد. پیمودن این مراحل منجر به مواجهه با خود حقیقی و سازگاری با دنیای پیرامون می گردد و دستیابی به فردیت و یکپارچگی روانی را رقم می زند. به تعبیری، فردیت تباه شده محبوبه در ازدواج اول، با ازدواج مجدد او بازسازی می گردد و سیر تفرد او با موفقیت به پایان می رسد.

کلیدواژه ها:

یونگ ، فردیت ، نقد کهن الگویی ، مولفه های کهن الگویی ، بامداد خمار