«آزادی معطوف به اراده» و سمت و سوی سیاست تاریخی آن در شاهنامه فردوسی مطالعه موردی داستان جمشید، کاوه و ضحاک

در این مقاله؛ سیاست گفتمانی فردوسی از منظر جامعه شناختی و فلسفی، با رویکرد مطالعات بین رشته ای و به روش توصیفی تحلیل شده است تا نخست: سازوکارهای آزادی بخش و پویامند استعاره و داستان، در فرایند انتقال معنا از زمان کیهانی به زمان انسانی بررسی شود. سپس با یک نگاه فرازبانی، کارکرد اراده و فردیت زبان شاعرانه در تغییر متن به جهان متن و خلق معنی از معنی تبیین گردد. آزادی معطوف به اراده می گوید: هرچند هستی بدون زبان، پنهان است و پرسش گری از هستی و کشف آن برای انسان خردمندی میسر است که اراده خود را به شنیدن آوای آن معطوف بدارد، اما لازمه آزادی شاعر و پویایی شعر او، داشتن نگاه استعاری و ضمیر پرسش گر است و لازمه اراده او، خردمندی به فردیت و کنش نمادین. در نتیجه، آزادی معطوف به اراده این قابلیت را به زبان شعر می بخشد که از معنی، معنی بیافریند و متن را به جهان متن تغییر دهد. برآیند پژوهش نشان می دهد، فردوسی از چشم انداز استعاره، داستان گذشتگان را به عنوان یک متن نگریسته ولی به هنگام روایت، فراتر از شیوه گزارشی و توصیفی عمل کرده است. این کنش نمادین؛ یعنی گشودگی جهان متن برای نفوذ مناسبات فکری و آگاهی های جامعه شناختی خواننده، سیاست تاریخی فردوسی در زنده نگه داشتن افسانه و اسطوره است. سیاستی که جان و خرد را در افق مفاهیم فکری و زیستمانی هر دوره از زندگی انسان، با گفتمانی تازه روبه رو می کند.

کلیدواژه ها:

آزادی معطوف به اراده ، زمان انسانی ، سیاست تاریخ ، شاهنامه فردوسی ، داستان جمشید و کاوه و ضحاک