خوانش جامعه شناختی رمان «عزاداران بیل» غلامحسین ساعدی با تکیه بر نظریه چند صدایی باختین

نقد جامعه شناختی یکی از شیوه های جدید و کارآمد متون ادبی است که در تحلیل رمان معاصر کآرایی دارد. با توجه به اینکه رمان و داستان بیش از هر اثر ادبی دیگری تحت تاثیر اوضاع و شرایط جامعه قرار می گیرند و بهتر از هر نوع دیگری می توانند ساختارهای اجتماعی را منعکس کنند، بنابراین نقد جامعه شناختی حائز اهمیت است. این مقاله می کوشد با روش تحلیل محتوا رمان «عزاداران بیل» را از دیدگاه چند صدایی باختین مورد واکاوی قرار دهد. چندصدایی از موضوعات کلیدی و موثر در عرصه نقد ادبی و هنری به شمار می رود که توسط باختین منتقد ادبی و فیلسوف روسی در نیمه قرن بیستم ارائه شده است. بر اساس دیدگاه او چندصدایی در یک اثر ادبی بدین گونه است که غیر از صدای راوی یا نویسنده، صدای دیگر شخصیت ها نیز به گوش می رسد و هیچ یک از صداها بر یکدیگر سلطه ندارند و در یک متن چندصدا، گفتمان های طرد شده از جامعه و صداهای نشنیده شده و محروم، توان دیده شدن و معرفی شدن پیدا می کنند.گفتارهای دوسویه، ایجاد شرایط مساعد برای گفتگو، حضور پر رنگ شخصیت ها، تکثرگرایی، آزادی شخصیت ها و همچنین کارکردهای بینامتنی همچون: ضرب المثل و کنایه، اسطوره، تاثیرپذیری از آثار ادبی و... بر چندصدایی متن در این اثر افزوده است. در این مقاله تلاش می شود که نمودهای چندصدایی متن استخراج و تاثیر هر یک از آنها در چندصداشدن متن نشان داده شود.

کلیدواژه ها:

چندصدایی ، گفتگومندی ، روابط بینامتنی ، عزاداران بیل ، غلامحسین ساعدی