مرور نظام مند مداخلات روانی اجتماعی موثر بر بهبود عملکرد خانواده با تاکید بر کاربرد آنها در خانواده های مادر سرپرست

در سال های اخیر، تغییرات گسترده در زمینه های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، ساختار و کارکرد خانواده را به طور معناداری دستخوش تحول کرده است. در این میان، خانواده های مادرسرپرست به دلیل قرار گرفتن در موقعیت های آسیب پذیرتر، بیش از سایر گروه های خانوادگی با چالش های چندبعدی مواجه اند. پژوهش حاضر با هدف مرور نظام مند مطالعات تجربی درباره مداخلات روانی اجتماعی موثر بر بهبود عملکرد خانواده، به بررسی قابلیت کاربرد این مداخلات در خانواده های مادرسرپرست پرداخته است. روش پژوهش مبتنی بر مرور ساخت یافته منابع داخلی و خارجی در پایگاه های معتبر علمی داخلی و خارجی طی سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ است. یافته ها نشان می دهد مداخلات چندسطحی با رویکرد سیستمی و مبتنی بر شواهد شامل مداخلات فردی، زوجی، خانوادگی و اجتماع محور اثربخشی بیشتری در ارتقاء عملکرد خانواده دارند. با این حال، مطالعات داخلی غالبا بر مداخلات فردی و زوجی متمرکز بوده و توجه کمتری به بعد اجتماع محور داشته اند؛ در حالی که مطالعات بین المللی با تکیه بر نظریه های چندبعدی و مشارکت نهادهای محلی، مداخلاتی همسو با زمینه های فرهنگی و ساختارهای بومی ارائه کرده اند. مرور انتقادی پژوهش ها بر لزوم بومی سازی، طراحی برنامه های ترکیبی و تقویت مداخلات اجتماع محور در ایران تاکید دارد. یافته های این مطالعه می تواند به عنوان مبنایی برای توسعه پروتکل های تخصصی در مددکاری اجتماعی و سیاست گذاری های اجتماعی با محوریت خانواده های مادرسرپرست مورد بهره برداری قرار گیرد و چشم اندازی کاربردی برای بهبود سلامت روانی اجتماعی خانواده ها فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

خانواده مادرسرپرست ، مرور نظامند ، مداخلات روانی اجتماعی ، مددکاری اجتماعی ، عملکرد خانواده