بررسی جامعه شناختی مواجهه افراد با پدیده ریزگردها در شهرستان ایلام

ریزگردها تنها ذرات سرگردان در هوا نیستند؛ بلکه روایت هایی از بحران، نابرابری و مواجهه روزمره با زیست مخاطره آمیز را نیز در خود دارند. این پژوهش با رویکردی تفسیری انتقادی و با استفاده از روش تحلیل مضمون نظری، به بررسی ابعاد مختلف بحران ریزگردها در شهرستان ایلام می پردازد. پژوهش حاضر، با تمرکز بر تجربه زیسته مردم و با ترکیب رهیافت های جامعه شناختی و محیط زیستی، تاثیرات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی این پدیده را تحلیل کرده است. داده های این پژوهش از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته با ۲۲ نفر از ساکنان شهرستان ایلام گردآوری شده است که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و بر اساس بیشترین شدت تجربه مواجهه با مساله انتخاب شده اند. یافته های پژوهش حاضر، چهار مضمون کلیدی را آشکار می سازد: «زیست مخاطره آمیز»، «چرخه مخرب محیط زیستی اقتصادی»، «سوء مدیریت ریزگردی» و «نابرابری و تهدید سرمایه اجتماعی». یافته ها نشان می دهند که ریزگردها نه تنها سلامت جسمی و روانی افراد را تهدید کرده، بلکه موجب تغییر در الگوهای معیشتی، فرسایش سرمایه اجتماعی و تقویت احساس محرومیت شده اند. ناکارآمدی سیاست های محیط زیستی و مدیریتی، فقدان راهکارهای موثر و بی تفاوتی نهادهای دولتی به این بحران، شهروندان را در موقعیتی ناپایدار قرار داده است که واکنش آن ها را از پذیرش انفعالی تا تمایل به مهاجرت در نوسان گذاشته است. در حالی که ریزگردها از مرزهای جغرافیایی فراتر می روند، واکنش های مدیریتی به آن همچنان در حصار سیاست گذاری های ناکارآمد باقی مانده است. این پژوهش دریافته است که پدیده ریزگردها، فراتر از یک معضل محیط زیستی، به مثابه بحرانی اجتماعی قد علم کرده که در لایه های زندگی روزمره جمعیت مورد مطالعه ریشه دوانده است.

کلیدواژه ها:

ریزگردها ، ایلام ، مخاطره ، زیست مخاطره آمیز ، سرمایه اجتماعی