دانش بومی و حکمرانی چندسطحی: الگویی برای توسعه ظرفیت های محلی در مدیریت پایدار منابع آب (مطالعه موردی: دشت قروه کردستان)

این پژوهش با بررسی بحران آب و مدیریت منابع آب در دشت قروه کردستان، به این پرسش محوری پاسخ می دهد که چگونه احیای دانش بومی می تواند به توسعه ظرفیت های محلی برای مدیریت پایدار منابع آب و کاهش بحران های آبی بیانجامد. برای دستیابی به این هدف، از راهبرد پایین به بالا بهره گرفته و چارچوب نظری خود را با تلفیق سه دیدگاه: ۱- آرای چمبرز و شیوا در باب دانش بومی، ۲- نظریه حکمرانی چند سطحی استروم، ۳- تحلیل سیاست محیط زیستی انتقادی شلوسبرگ شکل داده ایم. داده ها از طریق ۱۷ مصاحبه نیمه ساختار یافته با کشاورزان و مطلعان کلیدی در سه بخش مرکزی، چهاردولی و سریش آباد شهرستان قروه گردآوری و با روش تحلیل محتوای روایی تفسیر شدند. یافته ها نشان داد بحران آب در دو بعد تضعیف ظرفیت بازتولید اکولوژیک و بحران بازتولید اجتماعی شکل گرفته است. حکمرانی ناکارآمد در قالب سیاست های ظرفیت سوز و عدالت گریز همراه با فرسایش سرمایه نهادی بومی این بحران را تشدید و دانش بومی را طرد کرده است. این وضعیت، دانش بومی را که حاوی سازوکارهای انطباق با اقلیم منطقه و سرمایه ی اجتماعی بومی است در معرض نابودی قرار داده است. با این حال، راهبرد خروج از بحران، توسعه ظرفیت محلی از طریق سه گانه ۱- توانمندسازی نهادی و بازسازی حکمرانی چند سطحی (احیای شوراهای آب محلی و همکاری نهادی چندسطحی)؛ ۲- همزیستی دانش بومی و دانش رسمی؛ ۳- تاب آوری اقتصادی زیستی از طریق کشاورزی تطبیقی می تواند باشد؛ بنابراین راه حل پایدار نه در بازگشت صرف به گذشته، بلکه در تلفیق هوشمندانه دنش بومی با حکمرانی چندسطحی نهفته است.

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوای روایی ، حکمرانی چندسطحی ، دانش بومی ، دشت قروه ، ظرفیت های محلی