کارکردهای اجتماعی فرهنگی آئین های عزاداری ماه محرم از دیدگاه اقوام آذری و لر ساکن تهران

این مقاله با هدف شناسایی کارکردهای اجتماعی فرهنگی عزاداری ماه محرم مورد پژوهش قرار گرفته است. روش پژوهش حاضر کیفی و در آن تلفیقی از رویکرد نظری، ساخت گرا کارکردگرایی و تفسیری استفاده شده است. جامعه آماری شامل هیئت های مذهبی قوم های آذری و لر ساکن شهر تهران و فعالان هیئت های عزاداری بودند تا جایی که ۲۰ نفر (۱۰ نفر قوم لر و ۱۰ نفر قوم آذری) جامعه نمونه با روش مصاحبه کیفی انتخاب و داده ها با روش تحلیل محتوا تجزیه و تحلیل گردید. یافته ها نشان داد که شباهت های (مشارکت، کنش متقابل، همبستگی و همدردی) آیین های عزاداری ماه محرم اقوام ایرانی آذری و لر دارای بعد و شکل اجتماعی هستند و در رفتارهای افراد شرکت کننده مشارکت عمومی و همبستگی کامل وجود دارد و این گونه رفتارها کنش های مشترک را ایجاد می کند که در طول زمان آن را از فردیت خارج ساخته و شکل جمعی بخشیده است و شباهت غالب آن هم زمانی و بویایی آیین ها است. همچنین، تفاوت های (شیوه ها، روش ها، باورهای مذهبی) آیین های عزاداری نشان می دهد که برگزاری آیین های عزاداری دو قوم مورد بررسی دو تفاوت عمده دارد: الف) تفاوت در شیوه و روش عزاداری: استفاده از نوع ابزار و ادوات که آذری ها از چوب و قمه در دسته شاه حسین واحسین؛ ولی لرها از ساز چمر و طبل و سنج استفاده می کنند؛ ب) نوع باورهای مذهبی: آذری ها به تعدد هیئت ها به لحاظ گستردگی و تنوع آن معتقدند؛ اما لرها معمولا تمرکزگرا هستند و به همین لحاظ مثلا تعداد هیئت های لر نسبت به تعداد آذری ها در تهران بسیار محدود می باشد.

کلیدواژه ها:

آیین عزاداری ، قوم آذری ، قوم لر ، کارکرد اجتماعی فرهنگی ، باورهای مذهبی