تحلیل و پیش بینی فراوانی تصادفات ساعات اوج در تقاطع های شهری با استفاده از مدل دوجمله ای منفی با اثرات تصادفی (RENB)

مدلسازی فراوانی تصادفات در تقاطع های شهری به دلیل ماهیت گسسته، تصادفی و بیش پراکنده داده های تصادف، همواره یکی از چالش های اصلی مطالعات ایمنی راه بوده است. پژوهش حاضر با هدف پیش بینی فراوانی تصادفات ساعات اوج روزانه در تقاطع های شهری، از مدل دوجمله ای منفی با اثرات تصادفی (RENB) استفاده نموده است. داده های مورداستفاده شامل اطلاعات ۳۴ تقاطع شهری در شهر بروجرد طی دوره پنج ساله ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ بوده که پس از تجمیع ساعتی، ۲۰۴ مشاهده و مجموعا ۶۹۸ فقره تصادف را شامل می شود. متغیرهای توضیحی شامل حجم ترافیک ساعتی راه های اصلی و فرعی، تعداد شاخه های تقاطع، تعداد چراغ راهنما و متغیرهای مجازی ساعات اوج بودند. تحلیل آماری وجود بیش پراکندگی معنادار در داده ها را تایید کرد و پایین بودن سهم مشاهدات صفر نشان داد که استفاده از مدل دوجمله ای منفی نسبت به مدل های پرصفر مناسب تر است. همچنین مقایسه مدل دوجمله ای منفی کلاسیک و مدل RENB بر اساس شاخص های AIC، BICو آزمون نسبت درست نمایی نشان داد که لحاظ کردن اثرات تصادفی موجب بهبود معنادار عملکرد مدل شده است. نتایج نشان داد که حجم ترافیک راه فرعی نسبت به راه اصلی تاثیر بیشتری بر افزایش تصادفات دارد به گونه ای که افزایش ۱۰۰۰ خودرو در ساعت در راه فرعی، نرخ مورد انتظار تصادفات را حدود ۱۴۶ درصد افزایش می دهد. همچنین افزایش تعداد شاخه های تقاطع از سه به چهار شاخه موجب افزایش ۷۶ درصدی فراوانی تصادفات می شود. در میان متغیرهای زمانی، تنها ساعت ۷-۶ صبح کاهش معنادار تصادفات نسبت به ساعت مرجع ۲۰-۱۹ را نشان داد. درنهایت ²R شرطی ۷۱/۰ برازش مناسب مدل را نشان داد.

کلیدواژه ها:

مدلسازی تصادفات ، ساعات اوج ، مدل دوجمله ای منفی با اثرات تصادفی ، تقاطع های شهری