تحلیل اثرات توسعه حمل ونقل و لجستیک بر شاخص های کلان اقتصادی ایران با استفاده از رویکرد علیت گرنجر

توسعه زیرساخت های حمل ونقل و لجستیک یکی از پیش نیازهای بنیادین رشد پایدار و ارتقای رقابت پذیری اقتصاد ملی به شمار می آید و از کانال هایی چون کاهش هزینه های مبادله، بهبود دسترسی فضایی و افزایش کارایی زنجیره تامین بر متغیرهای کلان اقتصادی اثر می گذارد. از این رو، تحلیل رابطه پویا و درون زا میان توسعه حمل ونقل و شاخص های کلان اقتصاد، برای سیاست گذاری مبتنی بر شواهد اهمیت ویژه ای دارد. این پژوهش با استفاده از داده های سری زمانی ایران در قالب مدل خودرگرسیون برداری (VAR)، به بررسی برهم کنش بین توسعه حمل ونقل و متغیرهای تولید ناخالص داخلی، تورم، بیکاری، شاخص سهام، نرخ ارز و نقدینگی می پردازد. نتایج آزمون های مقدماتی نشان داد که مشخصات آماری متغیرها برای برآورد مدل VAR مناسب است و وقفه بهینه مدل بر اساس معیارهای اطلاعاتی در سطح دو دوره تعیین شد. برآورد مدل VAR با ضریب تعیین تعدیل شده حدود ۰.۹۸ برای معادله مربوط به توسعه حمل ونقل، حاکی از قدرت تبیینی بسیار بالای مدل است. بر اساس آزمون علیت گرنجر، توسعه حمل ونقل به طور معنادار علت گرنجری رشد تولید ناخالص داخلی، بهبود عملکرد شاخص سهام و افزایش نقدینگی بوده و در مقابل، برخی متغیرهای کلان نیز به صورت معنادار بر حمل ونقل اثرگذارند. نتایج تجزیه واریانس خطای پیش بینی نشان می دهد که در افق بلندمدت، سهم شوک های حمل ونقل در تبیین نوسانات تولید ناخالص داخلی و نقدینگی به طور قابل ملاحظه ای افزایش یافته و توابع عکس العمل آنی نیز بیانگر تاثیر مثبت و پایدار شوک های حمل ونقل بر رشد اقتصادی و عملکرد بازار سرمایه هستند.

کلیدواژه ها:

توسعه حمل ونقل ، زیرساخت های لجستیک ، متغیرهای کلان اقتصادی ، مدل خودرگرسیون برداری (VAR) ، علیت گرنجر