جایگاه آموزش و پرورش در حفظ محیط زیست: سناریوهای محتمل

پژوهش حاضر با هدف بررسی جایگاه آموزش وپرورش در حفظ محیط زیست و تحلیل سناریوهای محتمل آینده در این حوزه انجام شده است. این پژوهش به صورت بین رشته ای و با رویکرد آینده نگاری، از روش سناریونگاری مبتنی بر مدل شبکه جهانی کسب وکار بهره گرفته است. داده ها از طریق مطالعه اسنادی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان (۱۵ نفر) گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و تکنیک دلفی (۲۰ نفر) مورد تحلیل قرار گرفتند. در فرآیند پژوهش، ۶۶ عامل کلیدی در قالب ابعاد اجتماعی-فرهنگی، فناورانه، اقتصادی، زیست محیطی، سیاسی و فکری-فلسفی شناسایی شد که در نهایت به ۶ پیشران اصلی تقلیل یافتند. از میان این پیشران ها، حکمرانی و سیاست گذاری محیط زیستی آموزشی و فرهنگ و مشارکت زیست محیطی جامعه آموزشی به عنوان عدم قطعیت های کلیدی انتخاب شدند و بر اساس آن ها چهار سناریوی آینده شامل مدارس سبز کنشگر، جزایر آگاهی در اقیانوس بی سامانی، سبز دستوری و فرسایش خاموش تدوین گردید. یافته ها نشان می دهد که تحقق نقش موثر آموزش وپرورش در حفاظت از محیط زیست، مستلزم هم افزایی میان حکمرانی کارآمد و مشارکت اجتماعی فعال است. در سناریوی مطلوب، آموزش محیط زیست به صورت میان رشته ای، تجربه محور و مشارکتی در نظام آموزشی نهادینه شده و به تربیت شهروندان کنشگر و مسئول منجر می شود؛ در حالی که در سناریوهای نامطلوب، ضعف در یکی یا هر دو بعد مذکور، اثربخشی آموزش محیط زیست را به شدت کاهش می دهد. در مجموع، نتایج این پژوهش بر ضرورت تحول در رویکردهای آموزشی، تقویت پیوند میان مدرسه و جامعه و ارتقای سیاست گذاری های آموزشی در جهت تحقق توسعه پایدار تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

آموزش وپرورش ، محیط زیست ، سناریونگاری ، توسعه پایدار ، آموزش محیط زیست