از سلوک توحیدی تا نظام بخشی حیات:کاوشی در گستره معنایی آیه «ایاک نعبد وایاک نستعین»

پژوهش حاضر با هدف واکاوی گستره معنایی آیه «ایاک نعبد وایاک نستعین» به مثابه بنیادی معرفت شناختی و سلوکی در منظومه فکری اسلام انجام شده است. این تحقیق به تبیین نظام مند ابعاد کلامی، اخلاقی، تربیتی، روان شناختی و جامعه شناختی این آیه و نقش محوری آن در انتظام بخشی به حیات فردی و اجتماعی می پردازد. روش پژوهش، توصیفی -تحلیلی با رویکرد میان رشته ای است که با استفاده از مطالعات کتابخانه ای و تحلیل محتوای کیفی، مفاهیم کلیدی را در چارچوب نظریات علوم انسانی معاصر بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد این آیه فراتر از یک گزاره کلامی، الگویی جامع برای زیست مومنانه است. آیه با پیوند میان «عبادت» و «استعانت»، ضمن تبیین نظریه «امر بین الامرین» و حل پارادوکس جبر و اختیار، مبانی اخلاقی مسئولیت پذیری و فروتنی را نهادینه می سازد. از منظر جامعه شناختی، تاکید بر ضمیر جمع، هویت مشترک و همبستگی اجتماعی را تقویت کرده و در ساحت روان شناختی، از طریق معنابخشی به کنش ها و افزایش تاب آوری، سلامت معنوی را ارتقا می دهد. همچنین، التفات بلاغی موجود در آیه، فرایند درونی سازی این آموزه ها را تسهیل می نماید. در مجموع، آیه مذکور چارچوبی منسجم برای پیوند معارف وحیانی با نیازهای زیست جهان معاصر در ابعاد فردی و ساختارهای اجتماعی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

آیه« ایاک نعبد وایاک نستعین» توحید عبادی ، توحید استعانی ، نظام بخشی اجتماعی ، بهزیستی روانشناختی