ترتیب واژه ها، مطابقه و حالت نمایی درگویش افتری

پژوهش حاضر به مطالعه «ترتیب واژه ها»، «نظام مطابقه» و «حالت نمایی» گویش افتری براساس مقاله درایر (۱۹۹۲)، الگوهای مطابقه پنجگانه کامری (۱۹۷۸) و دبیرمقدم (۱۴۰۲) می پردازد. داده های پژوهش به شیوه میدانی و با مصاحبه نیمه ساختار یافته جمع آوری شده­ است. به­لحاظ «ترتیب واژه ها» جفت های همبستگی در دو رده «فعل پایانی» و «فعل میانی» در منطقه زبان های اروپا آسیا و جهان بررسی گردید. یافته ها نشان می دهد هرچند «افتری» آمیخته ای از مولفه های رده شناختی «فعل پایانی» و «فعل میانی» است، اما به زبان های «فعل پایانی» تمایل بیشتری دارد. دو عامل گذرایی و زمان، شیوه مطابقه افتری را رقم می زنند. فعل های لازم فارغ از هر زمانی و فعل های متعدی حال، مطابقه فاعلی مفعولی را بازنمایی می کنند و فعل های متعدی گذشته، نظام سه بخشی را به­دست می دهند. افعال «خواستن» (حال و گذشته) و «توانستن» (گذشته) از «واژه بست های ضمیری» بهره می گیرند. همکردهای متعدی نظیر «کردن» و «زدن» در ساختار فعل مرکب لازم (گذشته)، میزبان «واژه بست های ضمیری» هستند. به لحاظ «حالت نمایی»، فاعل لازم (گذشته و حال) و فاعل متعدی (گذشته و حال) دارای «حالت + مستقیم» و مفعول متعدی (گذشته و حال) دارای «حالت غیرفاعلی» هستند، لذا «افتری» از نظام حالت «فاعلی مفعولی» بهره می برد.

کلیدواژه ها:

ترتیب واژه ها ، نظام مطابقه ، حالت نمایی ، واژه بست های ضمیری ، پسوندهای مطابقه