زبان شناسی زیست محیطی در ضرب المثل ها: بررسی تطبیقی نام حیوانات در لری بختیاری و گیلکی

پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی، اهمیت فرهنگی ضرب المثل های مرتبط با حیوانات در لری بختیاری و گیلکی را بررسی کرده­است. در این پژوهش، با رویکرد تحلیلی، مفاهیم فرهنگی پدیده های طبیعی این دو منطقه بررسی شده­است. پیکره داده ها از منابع کتابخانه ای با جمع آوری ضرب المثل های گیلکی و بختیاری به دست آمده و سپس با توجه به موضوع و گفتمان توصیف و تحلیل شده­است. داده ها ۷۲ ضرب المثل بختیاری و ۱۰۹ ضرب المثل گیلکی درباره حیوانات اهلی است که براساس گونه حیوانات و گفتمان های مختلف طبقه بندی شده و به صورت توصیفی–تحلیلی بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد در ضرب المثل های بختیاری، حیواناتی چون خر، شتر و میش بسامد بالاتری دارند و این امر با زیست بوم کوهستانی، کوچ نشینی و اقتصاد دامداری این جامعه پیوند دارد، درحالی که در گیلکی، سگ، پرندگان، اسب و گاو متناسب با اکوسیستم جلگه ای و تالابی برجسته تر هستند. تحلیل گفتمان ضرب المثل ها نشان می دهد که در گویش گیلکی، مضامین اخلاقی و اجتماعی سهم بیشتری دارند، حال آنکه در بختیاری بر عملکرد و سودمندی حیوانات تاکید بیشتری دارند. این نتایج بیانگر آن است که ضرب المثل ها، افزون­بر کارکرد ادبی و آموزشی، حامل دانش زیست محیطی و استعاره های فرهنگی هستند که رابطه انسان، حیوان و محیط زیست را در فرهنگ عامه به روشنی منعکس می کنند.

کلیدواژه ها:

حیوانات ، ضرب المثل ، زبان شناسی زیست محیطی ، فرهنگ ، محیط زیست