روش شناسی بنیادین و مسئله علوم انسانی در ایران؛ تحلیل انتقادی «روش شناسی بنیادین» حمید پارسانیا

مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی-انتقادی، به واکاوی مبانی، ساختار و دلالت های نظریه «روش شناسی بنیادین» متعلق به دکتر حمید پارسانیا می پردازد. این پژوهش از یک سو به تبیین دستاوردهای برجسته این چهارچوب نظری می پردازد که ازجمله آن ها می توان به ارائه دستگاه مفهومی یکپارچه برای نقد نظریه های علمی، تبیین انتقال علم در جهان غیرغربی و عملیاتی کردن حکمت صدرایی برای علوم انسانی اشاره کرد. ازسوی دیگر، چالش های بنیادین آن را نیز مورد تحلیل قرار می دهد. مهم ترین این چالش ها شامل فاصله میان مبانی فلسفی حکمت متعالیه و روش شناسی عملیاتی، ابهام در سلسله مراتب مبانی چهارگانه (هستی شناختی، معرفت شناختی، انسان شناختی و روش شناختی)، و غفلت از تحلیل نهاد علم و ناخودآگاه گفتمانی است. علاوه براین یافته ها نشان می دهند که اگرچه «روش شناسی بنیادین» در تبیین بحران علوم انسانی در ایران و ارائه راهبرد «مواجهه فعال» در برابر «مصرف منفعل» موفق عمل کرده؛ اما برای تبدیل به یک برنامه پژوهشی زایا، نیازمند توسعه روش های عملیاتی، گفت وگو با دیگر سنت های فکری و تمرکز بر آفرینش نظریه های بدیع است. این پژوهش درنهایت، «روش شناسی بنیادین» را به مثابه پارادایمی درحال تکوین ارزیابی می کند که با رفع کاستی های موجود می تواند به نقش آفرینی موثرتری در افق علوم انسانی ایران دست یابد.

کلیدواژه ها:

Foundational Methodology ، Hamid Parsania ، Theory and Culture ، Modern Science ، Islamic Humanities. ، روش شناسی بنیادین ، حمید پارسانیا ، نظریه و فرهنگ ، علم مدرن ، علوم انسانی اسلامی.