خوانش بوم فمنیستی رمان دل فولاد

بوم فمنیست یا نقد فمنیستی بوم گرا یکی از رویکردهای نوین در مطالعات جامعه شناسی است که در پی به دست دادن رابطه ساختارمندی از ارتباط زن با طبیعت است. این نظریه بر آن است که ستم به زن با ستم به طبیعت در هم تنیده اند؛ تلاش بوم فمنیست ها در رفع این ستم است. در عرصه نقد ادبی تلاش این مکتب بر آشکار کردن لایه های مردسالارانه متون است. اگر چه این نگرش در سرزمین ما چندان شناخته شده نیست، اما بسیاری از آثار ادب فارسی از این منظر قابل تحلیل هستند. داستان های منیرو روانی پور به دلیل همدردی این نویسنده با زنان گرفتار جامعه مردسالار از سویی و ابراز عشق به مظاهر طبیعت و نگرانی برای تخریب آن در جامعه صنعتی از سوی دیگر مناسب نقد بوم فمنیستی هستند. در این میان دل فولاد با پرداختن به زندگی افسانه سربلند و پیوند او با درخت نارنج که یادآور پیوند زن با طبیعت است، بیش از هر نوشته دیگری خوانش اکوفمنیستی را بر می تابد. این پژوهش با نگاهی بوم فمنیستی در صدد دریافت بازتاب ارتباط میان زن و طبیعت و چیرگی جامعه مرد سالار بر این دو در دل فولاد است. پژوهش نشان داد که درتحلیل اکوفمنیستی دل فولاد شخصیت اصلی داستان و درخت نارنج بسیار متاثر از اقتدارهای ظالمانه جامعه مردسالار هستند و این تاثر در درخت با خشک شدن و در مادر افسانه با مرگش قابل تحلیل است. از دیگر سو شخصیت پویای افسانه در آن ساختار مردسالار در جهت مقابله با این نوع برخورد، روند زندگیش را در طول داستان تغییر می دهد و از زنی ضعیف و تحت ستم در ابتدای رمان به زنی قدرتمند در انتهای داستان تبدیل می شود. رمان به دلیل نشان دادن رفتار مراقبتی و همدلانه شخصیت اصلی داستان با درخت نارنج که نمادی از زنانگی است و پیوند این دو در نشان دادن واکنش های مشابه به ستم واقع شده از جانب جامعه زن ستیز، بسیاری از مولفه های اکوفمنیستی را در خود داشت.

کلیدواژه ها:

منیرو روانی پور ، دل فولاد ، نقداکوفمنیستی ، زن ، درخت نارنج