شیوع چاقی عمومی و شکمی و ارتباط آن با ناپایداری روان شناختی (افسردگی، اضطراب و استرس) در کارکنان یگان های شناور نیروی دریایی

زمینه و هدف: چاقی و ناپایداری روان شناختی از تهدیدهای عمده برای آمادگی جسمانی و عملکرد عملیاتی کارکنان نظامی، به ویژه در نیروی دریایی با شرایط ماموریت های طولانی و کم تحرکی، محسوب می شوند. این مطالعه باهدف بررسی شیوع چاقی عمومی و شکمی و ارتباط آن با سطوح افسردگی، اضطراب و استرس در کارکنان یگان های شناور نیروی دریایی شمال و جنوب کشور انجام شد.روش ها: این مطالعه توصیفی-تحلیلی مقطعی بر روی ۱۹۰ نفر از کارکنان نظامی (۱۰۱ نفر شمال، ۸۹ نفر جنوب) انجام گرفت. داده های جمعیت شناختی، شاخص توده بدنی، دور کمر  با نقطه برش ≥ ۹۹/۵ سانتی متر برای چاقی شکمی، و ناپایداری روان شناختی با استفاده از پرسشنامه معتبر DASS-۴۲ جمع آوری شد. آلفای کرونباخ برای زیرمقیاس های افسردگی، اضطراب و استرس به ترتیب ۰/۸۹، ۰/۸۶ و ۰/۸۸ بود. تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS نسخه ۲۶، از طریق آزمون های کای دو، مقایسه میانگین و رگرسیون لجستیک انجام شد.یافته ها: میانگین شاخص توده بدنی برابر (۳/۴۶±) ۲۶/۶۸ بود که در محدوده اضافه وزن قرار می گیرد. در مجموع، ۴۶/۸ درصد از افراد دارای اضافه وزن، ۱۸/۵ درصد مبتلا به چاقی و ۳۴/۷ درصد دارای وزن طبیعی بودند. همچنین، ۵۷/۴ درصد از شرکت کنندگان چاقی شکمی داشتند. میانگین نمرات افسردگی، اضطراب و استرس به ترتیب ۱۱/۳۳، ۶/۸۸ و ۱۲/۶۹ بود؛ ۴۸/۴ درصد در دامنه افسردگی غیر نرمال، ۳۳/۷ درصد در دامنه اضطراب و ۳۶/۳ درصد در دامنه استرس قرار داشتند. در مدل رگرسیون لجستیک، افسردگی با افزایش شانس چاقی شکمی همراه بود (P=۰/۰۲۱, OR=۱/۰۷ ،CI:۱/۱۳-۱/۰۱) درحالی که استرس اثر کاهنده نشان داد (P=۰/۰۱۰, OR=۰/۹۲ ،CI:۰/۸۶-۰/۹۸) و اضطراب از نظر آماری معنادار نبود. شاخص توده بدنی در یگان شمال به طور معناداری بالاتر از جنوب بود (۲۷/۲۱ در برابر ۲۶/۰۸، ۰/۲۴ =P) اما نمرات افسردگی و استرس در جنوب بیشتر بود (۰/۰۵چاقی شکمی در رتبه های عالی شایع تر بود (۴۸/۶ درصد در برابر ۱۱ درصد، ۰/۰۰۱=P).نتیجه گیری: این مطالعه، به عنوان نخستین بررسی جامع هم زمان سلامت جسمی و روانی در کارکنان نیروی دریایی ایران، نشان داد که شیوع چاقی عمومی و چاقی شکمی در این جمعیت بالا و همراه با ناپایداری روان شناختی قابل توجه است. افسردگی به عنوان یک عامل خطر مستقل با افزایش احتمال چاقی شکمی ارتباط داشت. تفاوت های منطقه ای و رتبه ای نیز بر ضرورت تدوین پروتکل های غربالگری یکپارچه جسمی-روانی و اجرای مداخلات هدفمند، به ویژه در یگان های پرتنش جنوب و رتبه های عالی، برای حفظ آمادگی عملیاتی و ارتقای سلامت کارکنان تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

چاقی ، ناپایداری روان شناختی ، کارکنان نیروی دریایی ، آمادگی عملیاتی ، سیاست گذاری سلامت