مروری بر روش های جایگزین نگهداری پلاکت : از نگهداری در دمای اتاق تا نگهداری در سرما و انجماد

سابقه و هدف  نگهداری پلاکت ها در دمای ۲۴-۲۰ درجه سانتی گراد، روش استانداردی است که در مراکز انتقال خون مورد استفاده قرار می گیرند. پلاکت ها در طول نگهداری در این شرایط دچار آسیب ذخیره پلاکتی (PSL) می شوند، ضمن این که ریسک آلودگی باکتریایی نیز در این روش وجود دارد. به منظور رفع این محدودیت ها، محققان به دنبال روش های جایگزین نگهداری پلاکت می باشند. این مقاله به مرور روشهای جایگزین و مقایسه آن ها با یکدیگر می پردازد.  مواد و روش ها در این مطالعه مروری، مطالعات مرتبط با روش های نگهداری پلاکت جستجو شد و متون مقالات و مراجع مربوطه بررسی، شناسایی و استخراج گردید. کلید واژه های انگلیسی (platelet storage ، platelet concentrate، platelet storage in room temperature ، cold storage ، cryopreservation ، lyophilization ، Platelet additive solution) مرتبط با موضوع  در پایگاه های داده SID، Scopus، Web of Science، PubMed، موتور جستجوی Google و Google Scholar در بازه زمانی ۱۹۵۴ تا ۲۰۲۵ جستجو شد و در نهایت ۹۳ مقاله مورد استفاده قرار گرفت. سوال اصلی در این پژوهش این است که آیا روش های دیگر نگهداری پلاکت با توجه به مزایا و محدودیت هایی که دارا می باشند می توانند از نظر کاربرد بالینی در مقایسه با نگهداری پلاکت در دمای اتاق (روش استاندارد) جایگزین گردند؟ یافته ها نگهداری پلاکت ها در سرما (۶-۱ درجه سانتی گراد) با کاهش متابولیزم و کاهش ریسک آلودگی باکتریایی همراه است و هر چند پلاکت ها عملکرد هموستاتیک قوی تری دارند ولی کاهش بقا پس از تزریق یکی از محدودیت های آن می باشد. روش لیوفیلیزاسیون، امکان نگهداری طولانی مدت پلاکت ها را در دمای محیط فراهم می کند، هر چند بقا پلاکت های لیوفیلیزه پس از تزریق کوتاه می باشد. منجمدسازی نیز امکان ذخیره سازی طولانی مدت پلاکت ها را فراهم کرده، اما به تجهیزات پیشرفته و انجام مراحل آماده سازی تخصصی نیاز دارد، به علاوه، پلاکت ها دچار تغییرات ساختاری جدی می گردند. استفاده از محلول های افزودنی پلاکت (PAS) نیز به عنوان راهکاری موثر برای کاهش وابستگی به پلاسما، کاهش واکنش های آلرژیک و تب زا و هم چنین بهبود شرایط متابولیکی مطرح می باشد، هر چند بهینه سازی نوع و غلظت آن نیازمند پژوهش های بیشتری است.  نتیجه گیری             روش های لیوفیلیزاسیون ، محدودیت هایی شامل هزینه بالا و زمانبر بودن تولید فرآیند را به همراه داشته، در عین حال شواهد کافی برای استفاده ایمن از این روش ها هنوز در دسترس نمی باشد. استفاده از پلاکت های منجمد شده در موارد خونریزی شدید و در شرایط جنگی زمانی که دسترسی کافی به فرآورده پلاکتی نباشد به عنوان جایگزین پیشنهاد می گردد. برای استفاده از PAS نیاز به مطالعات بیشتری می باشد. با این وجود، نگهداری پلاکت در۲۴-۲۰ درجه سانتی گراد به علت بقا مناسب پلاکت ها پس از تزریق، هم چنان به عنوان روش مرجع می باشد.

کلیدواژه ها:

Keywords: Platelets ، Cryopreservation ، Solutions ، پلاکت ها ، منجمدسازی ، محلول ها