ضرورت تصحیح و ترجمه تازه مجمع الخواص صادقی کتابدار

زمینه/ هدف: مجمع الخواص صادقی کتابدار دومین تذکره شاعرانی است که پس از مجالس النفایس امیر علی­شیر نوایی در اوایل قرن ۱۱ق درباره شاعران فارسی­سرا به زبان ترکی جغتایی تالیف شده و عبدالرسول خیامپور آن را در سال ۱۳۲۷ش همراه با ترجمه فارسی خود چاپ کرده­است، اما نواقص و اشتباهات فراوان این چاپ باعث شد تا متن آن مجددا بر اساس نسخه­های اقدم و اصح تصحیح و وفادارانه ترجمه و معرفی شود.روش/ رویکرد: شیوه انجام این تحقیق نظری و کتابخانه­ای است، به­طوری­که مباحث آن بر مبنای نسخه­های خطی و کتاب­های چاپی مطرح شده­است. یافته­ها/ نتایج: مهم­ترین نقص چاپ خیامپور استفاده او فقط از تحریر اول تذکره و عدم دسترسی به تحریر دوم و نهایی متن آن است که تصحیح تازه بر اساس تحریر دوم و مقابله آن با تحریر اول انجام شده، اما برخی از مهم­ترین تمایزات دیگر تصحیح و ترجمه تازه عبارتند از: اشتمال بر ۳۸ سرگذشت تازه مذکور در تحریر دوم، ارائه صورت متفاوت و نهایی سرگذشت­ها بر اساس تحریر دوم، ذکر ابیات و اطلاعات بیشتر از بسیاری از شاعران، تصحیح ضبط­های مغلوط راه­یافته از نسخه اساس خیامپور به چاپ او و تکمیل افتادگی­های آن و اصلاح بدخوانی­های خیامپور از ضبط­های درست نسخه اساس او. علاوه­براینکه اشکالات متن جغتایی چاپ خیامپور به ترجمه فارسی او نیز نفوذ کرده، اما بسیاری از نواقص ترجمه او برآمده از حذفیات، اضافات و تغییرات خود اوست که باعث شده تا ترجمه ­ای آزاد یا مفهومی از کار درآید، درحالی­که ترجمه تازه متکی بر الفاظ جغتایی و وفادار به متن مبدا است.

کلیدواژه ها:

تصحیح تازه ، مجمع الخواص ، صادقی کتابدار ، تذکره