بازتاب ادب تعلیمی در کشف المحجوب هجویری

زمینه / هدف: در زبان و ادبیات فارسی، آثار نظم و نثر در قالب گونه هایی با مضامین مختلف به رشته تحریر درآمده است که در این میان گونه تعلیمی دارای بسامد بیشتری می باشد. شاعران و نویسندگان فارسی زبان برای آموزش و تعلیم موضوعات گوناگون اخلاقی و رفتاری؛ آموزه های تعلیمی و اخلاقی را در قالب داستان ها و حکایات پندآموز بیان کرده اند. یکی از مصادیق آشکار بهره گیری از آموزه های تعلیمی در قالب حکایت، متون صوفیانه هستندکه نویسنده با بیان حکایاتی از پیامبران، امامان و پیران طریقت، مرید و شخص خواننده را به رعایت اصول اخلاقی و دوری از انجام امور ناشایست دعوت می نماید. ابوالحسن علی بن عثمان جلابی هجویری از عارفان بزرگ قرن پنجم است. اثر مشهور او یعنی کشف المحجوب از نخستین آثار ادب فارسی در باب تصوف و آداب و اندرزهای تعلیمی است. روش/ رویکرد: در زمینه آموزه های ادب تعلیمی در کشف المحجوب تاکنون پژوهش مستقلی صورت نگرفته است که همین امر ضرورت این تحقیق را به روشنی بیان می کند. این پژوهش می خواهد به این پرسش پاسخ دهد که آموزه های ادب تعلیمی در کشف المحجوب تا چه اندازه انعکاس یافته و هجویری از چه روشی برای بیان آموزه های اخلاقی و تعلیمی بهره برده است. شیوه کار در این پژوهش از نوع تحلیلی – توصیفی(کتابخانه ای) است.یافته­ها / نتایج: نتایج پژوهش نشان می­دهد هجویری مضامین تعلیمی را از طریق تشویق و تحذیر و به دو روش­مستقیم و غیر­مستقیم در قالب­داستان و حکایت ارایه نموده و نتیجه­اخلاقی و تعلیمی را در پایان­حکایت بیان­کرده­است.همچنین نگاه­هجویری در ارایه­مضامین­تعلیمی و اخلاقی،متوجه­تمام جامعه است.

کلیدواژه ها:

ادب تعلیمی ، هجویری ، کشف المحجوب ، متون صوفیانه