ارزیابی سندی قرائات قرآن کریم در روایات کتاب کافی

هدف: این پژوهش درصدد بازبینی و ارزیابی انتقادی اسناد روایات مربوط به قرائات قرآن در اثر بنیادین الکلینی، یعنی «الکافی»، و تبیین چگونگی مواجهه و جمع میان تعارض های ظاهری این گزارش ها از سوی عالمان امامی است.روش شناسی: با روش تحلیل متنی و نقد حدیث و با تکیه بر علوم رجال، اختلاف الحدیث و اصول فقه به ویژه قواعد تعادل و تراجیح سه دسته از روایات بررسی شده است: روایاتی که قرائات مشهور را تایید می کنند، روایات دال بر وحدت قرائت و روایاتی که بر قرائت مستقل اهل بیت (علیهم السلام) دلالت دارند.یافته ها: یافته ها نشان می دهد برخلاف برخی نقدهای پیشین، به ویژه نقد علامه عسکری که شماری از اسناد را با فرض اینکه راویان مبهمی مانند «احمد بن محمد» همان سیاری تضعیف شده اند، ضعیف تلقی کرده بود، شناسایی دقیق پیوندهای استاد و شاگردی نشان می دهد این راویان همان اشعری یا برقی مورد اعتماد بوده اند و در نتیجه وثاقت اسناد ثابت می شود. همچنین اعتبار قابل بررسی گزارش های مربوط به احمد بن مهران و سالم بن ابی سلمه تایید می شود. برای رفع تعارض های اعتقادی و متنی، عالمان امامی پنج دیدگاه عمده را پذیرفته اند: ترجیح قرائات مشهور و مقبول، ترجیح قرائت اهل بیت، جمع و تاویل میان روایات، تخییر و ترجیح قرائتی که با مصحف مدون سازگارتر است.نتیجه گیری: هرچند شماری از روایات قرائات در «الکافی» در برابر بررسی سخت گیرانه رجالی تاب می آورند، منسجم ترین دیدگاه علمی نزد فقیهان امامی همچنان ترجیح قرائت مقبول و مدون و فراگیر مانند حفص از عاصم و خودداری از فراتر رفتن از قرائات تثبیت شده در مقام عمل است.

کلیدواژه ها:

قرائات اهل بیت ، قرائات هفت گانه ، وحدت قرائت ، شیخ کلینی ، کتاب الکافی ، روایات متعارض (تعادل و تراجیح)