تحلیل تطبیقی هندسه در معماری صفوی و سیستم گرید در گرافیک مدرنیستی

این پژوهش با رویکردی تحلیلی تطبیقی به بررسی مبانی ساختاری و فلسفی هندسه در معماری عصر صفوی و سیستم گرید در گرافیک مدرنیستی می پردازد. هدف اصلی این مطالعه، شناسایی وجوه اشتراک در سازمان دهی فضا و تبیین تفاوت های بنیادین در خاستگاه های فکری این دو نظام بصری است. یافته های پژوهش نشان می دهد که با وجود فاصله زمانی و ماهوی میان این دو رویکرد، هر دو نظام بر پایه منطق ریاضی، تناسبات دقیق و ساختارهای شبکه ای استوارند. در معماری صفوی، نظام موسوم به «پیمون» به عنوان واحدی مدولار و ثابت، وظیفه ایجاد هماهنگی میان کل و جزء را بر عهده دارد و از این حیث، شباهت ساختاری قابل توجهی با «گرید مدولار» در طراحی مدرن دارد. هر دو نظام برای دستیابی به توازن، تعادل و آرامش بصری از تناسبات پایدار ریاضی، همچون مستطیل های ریشه دو و سه و نیز نسبت طلایی بهره می برند. با این حال، نتایج تحلیل بیانگر تفاوت های بنیادین در لایه های فکری و فلسفی این دو رویکرد است؛ هندسه صفوی ابزاری برای تجلی مفاهیم متافیزیکی و حرکت از «کثرت به وحدت» به شمار می آید و از طریق تزیینات پیچیده و نمادپردازی فرم هایی نظیر گنبد، ذهن مخاطب را به ساحت قدسی هدایت می کند. در مقابل، سیستم گرید مدرنیستی محصول نگرش عقل گرا و صنعتی است که با تاکید بر عینیت، حذف تزیینات و اولویت بخشی به عملکرد، در پی انتقال روشن، سریع و دقیق اطلاعات در جوامع مدرن است. در نهایت، این مطالعه نشان می دهد که هندسه، به عنوان زبانی جهانی، بنیان اعتبار بصری و عامل ماندگاری آثار را در هر دو رویکرد سنتی و مدرن تشکیل می دهد.

کلیدواژه ها:

معماری صفوی ، سیستم گرید ، هندسه کاربردی ، گرافیک مدرنیستی ، تناسبات ریاضی