<span lang="FA">تحلیل شمایل نگارانه و نمادشناختی بازنمایی قدرت و مشروعیت در طراز عباسی: مطالعه موردی یک دست بافته ابریشمی در موزه تار و پود یزد

پارچه های طراز عباسی از مهم ترین شواهد مادی برای مطالعه پیوند میان هنر، قدرت سیاسی و نظام های نمادین در سده های نخستین اسلامی به شمار می روند. پژوهش حاضر به بررسی یک دست بافته ابریشمی منسوب به دوره عباسی، محفوظ در موزه تار و پود یزد، می پردازد که بر اساس کتیبه کوفی آن به حدود سده سوم هجری تعلق دارد. هدف پژوهش، تحلیل ساختار فنی، کتیبه شناختی و شمایل نگارانه این اثر و تبیین جایگاه آن در نظام نمادین خلافت عباسی است. روش تحقیق توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه موردی، مشاهده مستقیم اثر و تحلیل تطبیقی با نمونه های مشابه موجود در مجموعه های بین المللی است. یافته ها نشان می دهد نقش مایه های شیر، شتر، مرد کماندار و درخت سرو در قالب یک روایت تصویری چندلایه سازمان یافته اند که مفاهیمی چون قدرت سیاسی، مشروعیت دینی، نظم کیهانی و تداوم سنت های تصویری ساسانی را بازنمایی می کنند. همچنین ویژگی های فنی اثر، از جمله ایجاد نقوش از طریق ساختار تار و پود و تکرار تصویر در دو سوی پارچه، بیانگر سطح بالای دانش نساجی کارگاه های عباسی است. نتایج پژوهش نشان می دهد این دست بافته صرفا یک منسوج تزئینی نبوده، بلکه رسانه ای بصری و ایدئولوژیک در بازنمایی قدرت و مشروعیت خلافت محسوب می شود و مطالعه آن می تواند به شناخت بهتر فرهنگ مادی و هنر نساجی سده های نخست اسلامی کمک کند.

کلیدواژه ها:

طراز عباسی ، منسوجات اسلامی ، شمایل نگاری ، نمادشناسی ، موزه تار و پود یزد