تحلیل جامعه شناختی موانع هوشمند سازی شهری در تهران ( مطالعه موردی منطقه ۲۲ تهران)

هدف: این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل جامعه شناختی موانع هوشمندسازی شهری در منطقه ۲۲ تهران انجام شده است. روش شناسی : پژوهش با استفاده از روش ترکیبی (آمیخته) از نوع اکتشافی متوالی انجام شد. در بخش کمی، ۳۸۶ شهروند ساکن منطقه ۲۲ با نمونه گیری طبقه ای-تصادفی پیمایش شدند و داده ها با استفاده از رگرسیون چندمتغیره تحلیل گردید. در بخش کیفی، ۲۱ مصاحبه نیمه ساختاریافته با ذی نفعان کلیدی (مدیران شهری، متخصصان، اساتید، اعضای شورایاری) انجام شد و داده ها با روش نظریه زمینه ای (گراندد تئوری) و رویکرد استراوس و کوربین در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی تحلیل گردید. چارچوب نظری پژوهش بر اساس الگوی چهارکارکردی تالکوت پارسونز (اجیل) شامل سازگاری، دستیابی به هدف، انسجام و حفظ الگو تدوین شد. یافته ها : یافته های کمی نشان داد میانگین همه ابعاد هوشمندسازی ۱.۴۹۹ از ۳ (وضعیت متوسط) است و متغیرهای مشروعیت (Beta=۰.۴۹۷)، سرمایه اجتماعی (Beta=۰.۴۵۲)، سازگاری فرهنگی (Beta=۰.۴۱۰) و محرومیت دیجیتالی (Beta=- ۰.۴۴۰) به ترتیب قوی ترین تاثیرات را دارند. یافته های کیفی به مقوله هسته «بازتولید ساختاری نابرابری در هوشمندسازی» با چهار مولفه عدالت معکوس، طرد دیجیتال سیستماتیک، بازتولید بی اعتمادی نهادی و حکمرانی بسته و غیرپاسخگو منجر شد. مدل پارادایمی پژوهش نشان داد این مولفه ها در یک چرخه معیوب یکدیگر را تقویت می کنند. نتیجه گیری: مهم ترین مانع هوشمندسازی در منطقه ۲۲، یک مانع مجزا نیست، بلکه «بازتولید ساختاری نابرابری در یک چرخه معیوب» است که همه چهار کارکرد سیستم اجتماعی (سازگاری، دستیابی به هدف، انسجام و حفظ الگو) را درگیر کرده است.

کلیدواژه ها:

شهر هوشمند ، موانع فرهنگی ، موانع ساختاری ، نظریه پارسونز ، منطقه ۲۲ تهران