رابطه دین و قدرت در مکتوبات مولوی باتکیه بر نظریه کنش پیر بوردیو(مطالعه موردی ۸ مکتوب)

پیر بوردیو از برجسته ترین جامعه شناسان معاصر است که با طرح مفاهیمی چون میدان، عادت واره و سرمایه، چارچوبی نظری برای تحلیل کنش های اجتماعی در بستر روابط قدرت ارائه کرده است. در اندیشه او، کنش اجتماعی حاصل تعامل میان ساختارهای اجتماعی و گرایش های درونی شده کنشگران است و سرمایه نمادین نقش مهمی در شکل گیری و بازتولید مناسبات قدرت دارد. این رویکرد امکان تحلیل حوزه هایی مانند دین را به عنوان میدانی اجتماعی با منطق خاص خود فراهم می کند. مکتوبات مولوی از مهم ترین متون نثر عرفانی فارسی است که شامل نامه های مولوی به امیران و صاحبان قدرت سیاسی زمانه اوست. این نامه ها افزون بر مضامین اخلاقی و عرفانی، بیانگر نوعی تعامل میان یک کنشگر دینی و میدان قدرت سیاسی هستند. مولوی در این مکتوبات با بهره گیری از زبان دینی و اخلاقی، ضمن نصیحت و هدایت حاکمان، در مواردی برای شاگردان و نیازمندان شفاعت کرده و از صاحبان قدرت درخواست حمایت مادی یا نهادی می کند. هدف این پژوهش تبیین رابطه دین و قدرت در مکتوبات مولوی بر اساس نظریه ی کنش بوردیو است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد توصیفی تحلیلی و بر پایه تحلیل متنی نمونه هایی از مکتوبات انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که مولوی با تکیه بر عادت واره عرفانی و سرمایه نمادین ناشی از اعتبار معنوی خود، در میدان قدرت سیاسی نیز نقش آفرینی می کند. مکتوبات او عرصه ای برای تبدیل سرمایه نمادین به سرمایه های اجتماعی و نهادی فراهم می سازد و به نوعی مشروعیت بخشی متقابل میان میدان دین و میدان قدرت منجر می شود.

کلیدواژه ها:

پیر بوردیو ، مکتوبات مولوی ، دین و قدرت ، سرمایه نمادین