روابط کمی بین ماده آلی خاک و ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی در یک منطقه نیمه خشک

ماده آلی خاک می­تواند نقش کلیدی در بهبود ساختمان خاک، افزایش ظرفیت نگهداری آب و عناصر غذایی داشته باشد. این پژوهش به منظور بررسی ارتباط ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک با محتوای ماده آلی خاک در استان زنجان انجام شد. بدینمنظور ۶۸ نقطه براساس نقشه های مطالعات خاک شناسی و تنوع بافتی انتخاب گردید. ویژگی­های مختلف فیزیکی (رس، سیلت، شن، سنگریزه، جرم مخصوص ظاهری، تخلخل کل، میانگین هندسی و وزنی خاکدانهها در حالت تر و خشک و رطوبت اولیه) و شیمیایی (ظرفیت تبادل کاتیونی، کربنات کلسیم، واکنش خاک و قابلیت هدایت الکتریکی) در خاک­ها اندازه­گیری شد. تحلیل داده ها با روش­های همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی، تحلیل واریانس و تشخیصی انجام شد. نتایج نشان داد ظرفیت تبادل کاتیونی (R۲ = ۰.۳۱, p < ۰.۰۱)، جرم مخصوص ظاهری (R۲ = ۰.۲۸, p < ۰.۰۱)، میانگین وزنی (R۲ = ۰.۲۵, p < ۰.۰۱) و هندسی قطر خاکدانه های پایدار در آب (R۲ = ۰.۲۴, p < ۰.۰۱) و میانگین هندسی قطر خاکدانهها با الک خشک (R۲ = ۰.۲۲, p < ۰.۰۱)، نسبت به سایر ویژگیهای خاک، با محتوای ماده آلی همبستگی بیشتری داشتند. تحلیل واریانس برای چهار گروه از مقدار ماده آلی خاک (۱ >، ۲-۱، ۳-۲ و ۴ < درصد) نیز نشان داد که میان گروهها تفاوتهای اساسی از نظر ویژگیهای ساختمانی و ظرفیت تبادل کاتیونی وجود داشت. همچنین بکارگیری تحلیل تشخیص نشان داد که وابستگی ویژگیهای فیزیکی به ماده آلی بیشتر از ویژگیهای شیمیایی بود. به طورکلی، میانگین وزنی و هندسی قطر خاکدانه ها و ظرفیت تبادل کاتیونی به ترتیب بیشترین ارتباط را با ماده آلی خاک نشان دادند.

کلیدواژه ها:

پایداری خاکدانه ها ، تحلیل تشخیص ، چگالی ظاهری ، ظرفیت تبادل کاتیونی ، مدیریت خاک