ارزیابی ریسک بوم شناختی عناصر بالقوه سمی خاک شهری مبتنی بر مدل های قطعی و تصادفی (مورد مطالعه: شهر همدان)

توسعه و اولویت بندی دقیق اقدامات پیشگیرانه و راهبرد های موثر حفاظت از سلامت بوم سامانه شهری اقدام ضروری در راستای حفاظت و دست یابی به توسعه پایدار شهری محسوب می‎شود. از این رو، این پژوهش با هدف تعیین اولویت عوامل کنترلی در مدیریت ریسک بوم شناختی عناصر آرسنیک، سرب، مس و منگنز خاک شهری همدان در سال ۱۴۰۲ انجام یافت. در این پژوهش، در مجموع ۱۳۵ نمونه خاک سطحی از کاربری های تجاری، مسکونی و صنعتی برداشت و محتوی عناصر در آن ها به روش طیفسنجی نوری پلاسمای جفت شده القایی (ICP-OES) اندازه­گیری شد. برای کمی سازی و تعیین اثرات بالقوه بوم شناختی، عناصر مورد مطالعه بر سلامت بوم سازگان نسبت به محاسبه شاخص ریسک بومشناختی اصلاح شده (MERI) مبتنی بر مدل های قطعی و تصادفی (شبیه سازی مونت کارلو) اقدام شد. نتایج نشان داد که میانگین شاخص MERI عناصر مبتنی بر مدل قطعی برابر با ۴۰۶ بود که ریسک بوم شناختی خیلی شدید در محدوده نمونه برداری را نشان داد. نتایج ارزیابی ریسک بوم شناختی مبتنی بر مدل تصادفی نشان داد که ۱۰۰ درصد مقادیر ریسک بوم شناختی در منطقه مورد مطالعه در محدوده ریسک "خیلی شدید" بود. نتایج تحلیل حساسیت نیز نشان داد که آرسنیک به عنوان عامل موثر کلیدی از بیش ترین تاثیر بر ریسک بوم شناختی برخوردار بود. نتایج همچنین نشان داد که عنصر آرسنیک آلاینده واجد اولویت برای کنترل و مدیریت ریسک بوم شناختی عناصر سمی در خاک شهر همدان بود. لذا، کنترل منابع انتشار و پایش منظم و دورهای محتوی این عنصر در خاک با هدف کاهش ریسک برای تضمین سلامت بوم سامانه شهری و حفاظت از توسعه پایدار شهری توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

خاک ، آلاینده های سمی ، مدیریت ریسک ، شبیه سازی مونت کارلو