اثر مکمل گیاهی شیرافزا بر عملکرد شیردهی، فراسنجه های خونی و وضعیت آنتی اکسیدانی در گاو های شیرده هلشتاین

سابقه و هدف: مکمل گیاهی شیرافزا شامل گیاهان شیرین بیان، رازیانه، سیاه دانه دارای خواص آنتی اکسیدانی، ضدعفونی کننده و تقویت کننده سامانه ایمنی است که به منظور افزایش تولید شیر، بهبود کیفیت شیر، و کاهش تنش گرمایی در گاو های شیرده استفاده می شود. این مطالعه در جهت ارزیابی اثر این مکمل گیاهی بر مقدار تولید و ترکیبات شیر، فراسنجه های خونی و وضعیت آنتی اکسیدانی در گاو های هلشتاین انجام شد. مواد و روش ها: تعداد ۱۶ راس گاو هلشتاین شیرده با شکم سوم و بالاتر و میانگین وزن بدن۱۵ ±۶۲۰ کیلوگرم، در قالب یک طرح آماری کاملا تصادفی به دو گروه آزمایشی تقسیم شدند: گروه اول (شاهد) با جیره پایه و گروه دوم با جیره پایه به همراه ۱۵۰ گرم مکمل در نظر گرفته شد و به مدت ۴۹ روز از زمان زایش تغذیه شدند. به منظور ارزیابی مقدار شیر تولیدی و ترکیبات آن، دام ها در ساعات ۸:۰۰، ۱۶:۰۰ و ۲۴:۰۰ شیردوشی شدند. برای اندازه گیری ترکیبات شیر، نمونه گیری در پایان هفته های اول تا هفتم انجام شد. نمونه های خون قبل از تغذیه صبحگاهی در روز های صفر، ۲۵ و ۴۹ به وسیله لوله های ونوجکت حاوی اتیلن دی آمین تترا استیک اسید از گاو ها گرفته شد و فراسنجه های خونی گلوکز، تری گلیسرید، پروتئین کل، اوره خون، کلسترول، بیلی روبین کل، بیلی روبین دایرکت خون،آلبومین، گلوتامیک اگزالواستیک ترانس آمیناز، گلوتامیک پیروویک ترانس آمیناز، آلکالین فسفاتاز بررسی شدند. داده ها درقالب طرح تکرار شونده در زمان، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که تولید شیر در گروه تیمار ( ۴۰۳/۰ ±۱۷/۴۰) به طور معنی داری نسبت به گروه شاهد( ۴۰۳/۰ ±۵۷/۳۸) افزایش یافت(۰۰۱/۰P<). همچنین در طول دوره آزمایشی، میزان شیر تصحیح شده بر اساس چهار درصد چربی (۰۰۲/۰P=)، درصد لاکتوز (۰۰۰۱/۰P=)، شیر تصحیح شده بر اساس انرژی (۰۰۷/۰P=)، مقدار چربی (۰۲۲/۰P=)، مقدار پروتئین (۰۰۱/۰P<) و درصد مواد جامد (۰۰۰۷/۰P=) در گروه تیمار در مقایسه با گروه شاهد افزایش معنی داری نشان داد. در پایان دوره، درصد پروتئین شیر در گروه تیماری( ۱۵۷/۰ ±۹۲/۲) به طور معنی داری بیشتر از گروه شاهد( ۱۵۷/۰ ±۶۳/۲) بود، در حالی که سایر ترکیبات شیر اختلاف معنی داری بین دو گروه نداشتند. اثر متقابل تیمار و زمان موجب افزایش معنی دار مصرف ماده خشک خوراک در گروه تیمار شد. بررسی فراسنجه های خونی نشان داد که تنها اثر متقابل تیمار و زمان بر سطح گلوتامیک پیروویک ترانس آمیناز معنی دار بود (۰۱/۰P<) . و بر فراسنجه های خونی گلوکز، تری گلیسرید، پروتئین کل، اوره خون، کلسترول، بیلی روبین کل، بیلی روبین دایرکت خون،آلبومین، گلوتامیک اگزالواستیک ترانس آمیناز، آلکالین فسفاتاز اثر معنی داری نداشتند. همچنین تیمار اعمال شده تاثیر معنی داری بر شاخص های وضعیت آنتی اکسیدانی شامل مالون دی آلدهید، سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و ظرفیت آنتی اکسیدانی کل نشان نداد. نتیجه گیری: به نظر می رسد که مصرف مکمل گیاهی در ابتدای دوره شیردهی با افزایش مصرف ماده خشک خوراک می تواند سبب افزایش تولید شیر و بهبود برخی ترکیبات آن، از جمله مقدار و درصد پروتئین، مقدار چربی، درصد لاکتوز و مواد جامد کل در گاوهای شیری هلشتاین شود.

کلیدواژه ها:

استرس اکسیداتیو ، شاخص های متابولیک ، دام سنگین ، عملکرد شیردهی