سیستم کنترل کیفیت موسسه های حسابرسی و عملکرد مدیران حرفه حسابرسی

هدف: در سال های اخیر، کیفیت عملکرد مدیران حرفه ای در حوزه حسابرسی، به ویژه در محیط های پرریسک و حساس مانند نهادهای نظارتی و موسسه های حسابرسی، بسیار در کانون توجه قرار گرفته است. یکی از عوامل کلیدی اثرگذار بر این عملکرد، نحوه استقرار و اجرای سیستم کنترل کیفیت در موسسه های حسابرسی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر سیستم کنترل کیفیت موسسه های حسابرسی بر عملکرد مدیران این حرفه انجام شده است و تاکید آن بر نقش میانجی سه متغیر مهم شامل «توانمندسازی روان شناختی»، «نگرش حسابرسان به استانداردهای حسابرسی» و «وضوح نقش» است. ارزیابی عملکرد مدیران حرفه حسابرسی در این پژوهش، از طریق پنج بعد ارزیابی متوازن صورت گرفته است. این ابعاد عبارت اند از: «یادگیری و رشد»، «فرایندهای داخلی کسب وکار»، «مشتریان یا صاحب کاران»، «مالی» و «اخلاق شرکتی». روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی پیمایشی است. در این پژوهش سیستم کنترل کیفیت موسسه های حسابرسی متغیر مستقل، عملکرد مدیران حرفه حسابرسی متغیر وابسته و متغیرهای توانمندسازی روان شناختی حسابرسان، نگرش حسابرسان به استانداردهای حسابرسی و وضوح نقش حسابرسان، به عنوان میانجیگر ایفای نقش می کنند. جامعه آماری، کلیه مدیران حرفه حسابرسی شاغل در سازمان حسابرسی و موسسه های حسابرسی بخش خصوصی در ایران بود. داده های پژوهش از طریق پرسش نامه با استفاده از مقیاس لیکرت گردآوری شد. پایایی و روایی ابزار اندازه گیری از طریق آزمون های آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی، شاخص های rho_A، AVE و HTMT اندازه گیری و بررسی شد. با توجه به آمار و اطلاعات واحد منابع انسانی سازمان حسابرسی و جامعه حسابداران رسمی کشور، تعداد مدیران حرفه حسابرسی کشور، در حدود ۱۶۷۱ نفر است. اندازه نمونه با جدول مورگان تعیین شد. نمونه گیری به روش خوشه ای غیراحتمالی و با حجم ۳۵۲ نفر انجام گرفت. برای تحلیل داده ها از مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار اسمارت پی ال اس استفاده شد. یافته ها: یافته ها نشان داد که سیستم کنترل کیفیت موسسه های حسابرسی، بر عملکرد مدیران حرفه حسابرسی اثر مستقیم معناداری دارد. همچنین، دو متغیر میانجی توانمندسازی روان شناختی و وضوح نقش، این رابطه را تقویت می کند؛ در حالی که نقش میانجی نگرش به استانداردهای حسابرسی تایید نشد. با این حال، این متغیر در نقش تعدیلگر میان رابطه سیستم کنترل کیفیت و عملکرد مدیران، اثر معناداری داشت که بیانگر ماهیت پیچیده و چندوجهی آن در الگوی ذهنی حسابرسان است. آزمون های استحکام مدل از طریق تحلیل چندگروهی، بر اساس جنسیت و محل اشتغال نیز نشان داد که تفاوت هایی بین مدیران حسابرسی زن و مرد در مسیرهای معنادار مدل وجود دارد؛ اما بین مدیران حسابرسی شاغل در بخش دولتی و خصوصی تفاوت معناداری مشاهده نشد. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش علاوه بر ارزش نظری، پیامدهای عملی مهمی برای موسسه های حسابرسی و سیاست گذاران دارد. نخست، تقویت سیستم های کنترل کیفیت با تاکید بر طراحی جامع و منسجم، موجب بهبود عملکرد مدیران حرفه ای می شود. دوم، توانمندسازی روان شناختی حسابرسان از طریق افزایش حس کنترل، خودکارآمدی و استقلال شغلی، در ارتقای عملکرد نقش موثری دارد. سوم، شفاف سازی نقش ها و کاهش ابهام شغلی، رضایت و کارایی را افزایش می دهد. چهارم، تقویت نگرش مثبت به استانداردهای حسابرسی از طریق آموزش و فرهنگ سازی، اثربخشی کنترل کیفیت را افزایش می دهد. پنجم، با توجه به تفاوت های جنسیتی، باید سیاست های منابع انسانی متناسب با ویژگی های کارکنان تدوین شود. در نهایت، این یافته ها می تواند به تدوین چارچوب های مناسب برای ارتقای کیفیت خدمات حسابرسی کمک کند.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی روان شناختی ، وضوح نقش ، عملکرد مدیران ، سیستم کنترل کیفیت ، نگرش حسابرسان به استانداردهای حسابرسی