مرور سیستماتیک پارامترهای طراحی معماری موثر بر سلامت شبانه روزی و آسایش غیر بصری نور روز

مقدمه: اثرات غیربصری نور بر سلامت شبانه روزی، عملکرد شناختی و کیفیت زندگی انسان، در سال های اخیر به یکی از موضوعات مهم در طراحی معماری و روشنایی تبدیل شده است. از آنجا که ویژگی های معماری ساختمان بر کمیت و کیفیت نور دریافتی کاربران تاثیر می گذارد، شناسایی عوامل طراحی موثر بر آسایش غیربصری نور روز از اهمیت ویژه ای برخوردار است.روش تحقیق: این پژوهش با روش مرور سیستماتیک و بر اساس دستورالعمل PRISMA ۲۰۲۰ انجام شد. مطالعات مرتبط در پایگاه های Google Scholar، ScienceDirect و Elsevier در بازه زمانی ۲۰۱۴ تا ۲۰۲۵ جستجو شدند. پس از غربالگری، حذف موارد تکراری و اعمال معیارهای ورود و خروج، ۳۰ مقاله واجد شرایط انتخاب و مورد تحلیل قرار گرفتند. در این مطالعه، پارامترهای طراحی معماری، متغیرهای وابسته، شاخص های ارزیابی و رویکردهای پژوهشی مورد بررسی و دسته بندی قرار گرفتند.نتایج و بحث: نتایج نشان داد که در میان پارامترهای طراحی معماری، پنجره ها (۳۱ درصد)، سیستم های سایه انداز (۱۴ درصد) و صفحات داخلی (۱۳ درصد) بیشترین سهم را در مطالعات مرتبط با سلامت شبانه روزی داشته اند. همچنین شاخص های Circadian Stimulus (CS)، Equivalent Melanopic Lux (EML) و Melanopic Equivalent Daylight Illuminance (m-EDI) پرکاربردترین معیارهای ارزیابی آسایش غیربصری بوده اند. بررسی رویکرد مطالعات منتخب نشان داد که ۶۷ درصد پژوهش ها صرفا بر اثرات غیربصری نور متمرکز بوده اند، در حالی که تنها ۳۳ درصد از مطالعات به ارزیابی هم زمان آسایش بصری و غیربصری پرداخته اند.نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد که اگرچه نقش پارامترهای معماری در سلامت شبانه روزی به خوبی مورد توجه قرار گرفته است، اما کمبود مطالعات با رویکرد یکپارچه آسایش بصری و غیربصری همچنان یکی از خلاهای اصلی این حوزه محسوب می شود. توسعه رویکرد طراحی روشنایی انسان محور (HCL) و توجه به ملاحظات شبانه روزی از مراحل اولیه طراحی می تواند به ارتقای کیفیت محیط های معماری و سلامت کاربران منجر شود.

کلیدواژه ها:

روشنایی شبانه روزی موثر ، نورروز ، اثرات غیر-بصری نور ، سلامت ، روشنایی یکپارچه