شناسایی و رتبه بندی نقاط قوت و ضعف سامانه یکپارچه دانش آموزی (سیدا): مطالعه ای آمیخته

پیشینه و اهداف: در دنیای امروز، سیستم های اطلاعاتی به یکی از ارکان اساسی در مدیریت سازمان ها و نهادهای مختلف تبدیل شده اند و حوزه آموزش نیز از این قاعده مستثنی نیست. در این راستا، سامانه های یکپارچه دانش آموزی به عنوان ابزارهایی کارآمد برای مدیریت و پردازش اطلاعات آموزشی در مدارس و سیستم های آموزشی شناخته می شوند. سامانه سیدا، به عنوان یک نمونه بارز از این نوع سامانه ها، با هدف یکپارچه سازی و تسهیل فرآیندهای آموزشی و اداری مدارس طراحی شده است. این سامانه با جمع آوری و مدیریت اطلاعات مختلف از دانش آموزان، معلمان، مدیران و والدین، تلاش می کند تا تمامی داده های مرتبط با فرآیندهای آموزشی را در یک بستر واحد و متمرکز قرار دهد.روش ها: پژوهش حاضر با هدف شناسایی و رتبه بندی نقاط قوت و نقاط ضعف سامانه سیدا (سامانه یکپارچه دانش آموزی) شهر زاهدان با روش پژوهش آمیخته اکتشافی نامتوالی (کیفی-کمی) انجام شد. جامعه آماری بخش کیفی و کمی شامل کلیه معاونین اجرایی مدارس شهرستان زاهدان بودند که با سامانه سیدا آشنایی داشته اند. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند از نوع معیار تعداد ۱۶ نفر از معاونین اجرایی با حداقل ۵ سال سابقه خدمت به عنوان نمونه بخش کیفی و تعداد ۵ نفر از آن ها به عنوان نمونه بخش کمی انتخاب شدند. جهت گردآوری اطلاعات در بخش کیفی از مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی از پرسش نامه محقق ساخته برگرفته از داده های بخش کیفی استفاده شد. روایی در بخش کیفی با  روش بازبینی از طریق اعضا مصاحبه شونده و در بخش کمی از طریق روایی محتوایی از طریق تحلیل گویه توسط استاد راهنما مورد تایید قرار گرفت، همچنین پایایی بخش کیفی از طریق ضریب کاپا ۷۹/۰ و پایایی بخش کمی از طریق ضریب آلفای کرونباخ برای مزایا و آسیب های سامانه سیدا به ترتیب برابر ۷۶/۰ و ۸۱/۰ به دست آمد.یافته ها: نتایج بخش کیفی نشان داد که نقاط قوت سامانه سیدا شامل هفت مورد، قابلیت های نرم افزاری سامانه، امنیت بالای سامانه، جامعیت و اتصال به سایرسامانه ها، پشتیبانی و برخط بودن، بهبود فرآیندهای کاری مدرسه، استانداردشدن فرایند ثبت نمره، قابلیت دسترسی والدین به اطلاعات دانش آموزان است. نقاط ضعف سامانه سیدا نیز شامل هفت آسیب، ضعف زیرساختی در سامانه، ضعف زیرساختی اینترنت، فقر سواد اطلاعاتی و رسانه ای، ایجاد تعارض بین کار و زندگی معاونین اجرایی، ناهماهنگی های عوامل بیرونی مدرسه، عدم برگزاری دوره های آموزش، عوامل درونی مدرسه است. همچنین نتایج بخش کمی از طریق تحلیل سلسله مراتبی (AHP) نشان داد که نقاط قوت به ترتیب اهمیت شامل جامعیت و اتصال به سایر سامانه ها، بهبود فرایندهای کاری مدرسه، امنیت بالای سامانه، استاندارد شدن فرایند ثبت نمره، قابلیت دسترسی والدین به اطلاعات دانش آموزان، قابلیت های نرم افزاری سامانه، و پشتیبانی و برخط بودن در رتبه آخر قرار دارد و از طرفی نقاط ضعف به ترتیب اهمیت شامل ضعف زیرساختی در سامانه، ضعف زیرساختی اینترنت، ناهماهنگی های عوامل بیرونی مدرسه، عدم برگزاری دوره های آموزشی، فقر سواد رسانه ای و اطلاعاتی، ناهماهنگی های عوامل درونی مدرسه، و ایجاد تعارض کار و زندگی معاونین اجرایی در رتبه آخر قرار دارد.نتیجه گیری: با توجه به یافته های این مطالعه به برنامه ریزان و سیاست گذاران آموزش و پرورش و طراحان سامانه سیدا پیشنهاد می شود زمینه های بهبود عملکرد سامانه از جمله بهبود زیر ساخت های سامانه اقدامات لازم صورت پذیرد. زمانی که برنامه، طرح یا سامانه ای در سیستم آموزشی کشور می خواهد اجرا شود نسبت به آشناسازی با طرح ها و سامانه های جدید برنامه ریزی و اقدام لازم انجام شود.

کلیدواژه ها:

سامانه یکپارچه دانش آموزی ، سیدا ، سامانه های الکترونیکی آموزشی ، مطالعه آمیخته