نقش میانجی تعلق به مدرسه در رابطه بین جو عاطفی خانواده با اشتیاق تحصیلی و سازگاری اجتماعی دانش آموزان نوجوان

زمینه و هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل ساختاری درگیری تحصیلی و سازگاری اجتماعی بر اساس جو عاطفی خانواده، با در نظر گرفتن نقش میانجی احساس تعلق به مدرسه در میان دانش آموزان نوجوان انجام شد. مواد و روش ها: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی بود که با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل ۲۹۰۰ دانش آموز پایه های نهم تا یازدهم شهرستان جوین بود. نمونه پژوهش از ۳۴۰ دانش آموز تشکیل شد که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای همراه با نمونه گیری طبقه ای متناسب انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسش نامه جو عاطفی خانواده هیل برن (۱۹۶۴)، مقیاس احساس تعلق به مدرسه برو، بیتی و وات (۲۰۰۴)، پرسش نامه درگیری تحصیلی فردریکز، بلومنفلد و پاریس (۲۰۰۴) و مقیاس سازگاری اجتماعی سینها و سینگ (۱۹۹۳) جمع آوری شدند. تجزیه وتحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS نسخه ۲۶ و AMOS نسخه ۲۴ و به کمک آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و مدل یابی معادلات ساختاری انجام شد. یافته ها: مدل ساختاری پیشنهادی از برازش قابل قبولی با داده ها برخوردار بود. شاخص های برازش مدل شامل RMSEA برابر با ۰٫۰۶، CFI برابر با ۰٫۹۶، GFI برابر با ۰٫۹۲، IFI برابر با ۰٫۹۶ و نسبت χ&sup۲;/df برابر با ۲٫۱۴ بود. جو عاطفی خانواده دارای اثر مستقیم مثبت و معناداری بر درگیری تحصیلی (۰٫۲۳ = β، ۰۰۱/۰>P) و احساس تعلق به مدرسه (۰٫۵۵ = β، ۰۰۱/۰>P) و اثر مستقیم منفی و معناداری بر سازگاری اجتماعی (۰٫۳۳- = β، ۰۰۱/۰>P) بود. همچنین، احساس تعلق به مدرسه اثر مستقیم مثبت و معناداری بر درگیری تحصیلی (۰٫۵۶ = β،۰۰۱/۰>P) و اثر مستقیم منفی و معناداری بر سازگاری اجتماعی (۰٫۳۵- = β، ۰۰۱/۰>P) داشت. افزون بر این، جو عاطفی خانواده از طریق احساس تعلق به مدرسه، اثر غیرمستقیم مثبت و معناداری بر درگیری تحصیلی (۰٫۳۱ = β،۰۰۱/۰>P) و اثر غیرمستقیم منفی و معناداری بر سازگاری اجتماعی (۰٫۱۹- = β، ۰۰۱/۰>P) داشت. نتیجه گیری: این یافته ها اهمیت روابط عاطفی حمایت کننده در خانواده و احساس تعلق قوی به مدرسه را در تبیین عملکرد تحصیلی و اجتماعی نوجوانان نشان می دهند. بنابراین، مداخلات خانواده محور و مدرسه محور با هدف تقویت حمایت عاطفی، روابط بین فردی، پیوند با مدرسه و مشارکت دانش آموزان می توانند موجب افزایش درگیری تحصیلی و بهبود سازگاری اجتماعی نوجوانان شوند.

کلیدواژه ها:

جو عاطفی خانواده ، تعلق به مدرسه ، اشتیاق تحصیلی ، سازگاری اجتماعی ، دانش آموزان نوجوان.