ترسیم نقشه همکاری علمی ایران و آمریکا در حوزه روانشناسی از سال ۲۰۲۲-۲۰۲۳

هدف:هدف اصلی پژوهش حاضر بررسی وضعیت همکاری های علمی میان پژوهشگران ایرانی و آمریکایی در حوزه روان شناسی در بازه زمانی ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ است. این مطالعه با بهره گیری از شاخص های علم سنجی، به دنبال پاسخ به این پرسش است که میزان و کیفیت هم نویسندگی پژوهشگران دو کشور در مقالات علمی چگونه بوده، چه دانشگاه هایی بیشترین نقش را داشته اند، چه پژوهشگرانی دارای بیشترین استناد بوده اند، و نقش کشورهای ثالث در این میان چیست. با ترسیم نقشه های علمی و تحلیلی از داده های پایگاه اسکوپوس، تلاش شده است تصویری جامع و دقیق از تعاملات علمی دو کشور در حوزه روان شناسی ارائه شود. اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می شود که همکاری های علمی بین المللی نه تنها باعث افزایش تولیدات علمی با کیفیت می شوند، بلکه منجر به انتقال دانش، گسترش شبکه های علمی و ارتقاء جایگاه علمی کشورها در سطح بین المللی خواهند شد.روش شناسی:این پژوهش از نوع کاربردی و با استفاده از رویکرد علم سنجی و روش توصیفی انجام شده است. جامعه آماری شامل ۳۲۰ مقاله نمایه شده در پایگاه اسکوپوس در موضوع روان شناسی است که در سال های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ به صورت مشترک توسط پژوهشگران ایرانی و آمریکایی منتشر شده اند. برای گردآوری داده ها، از جستجوی پیشرفته در پایگاه اسکوپوس با اعمال محدودیت هایی نظیر کشور نویسندگان، سال انتشار، نوع سند (مقاله علمی) و حوزه موضوعی (روان شناسی) استفاده شد. سپس داده های استخراج شده در محورهایی چون دانشگاه های همکار، پراستنادترین پژوهشگران، حوزه های موضوعی غالب، و کشورهای همکار تجزیه و تحلیل شدند. از نرم افزار VOSviewer برای مصورسازی شبکه های هم نویسندگی، استناد و همکاری علمی استفاده شد. نقشه های علمی تولیدشده، امکان درک ساختارهای پنهان و روابط علمی میان پژوهشگران و نهادهای علمی را فراهم آوردند.نتیجه گیری:یافته های پژوهش نشان می دهد که دانشگاه های علوم پزشکی تهران، دانشگاه تهران و دانشگاه علوم پزشکی ایران بیشترین مشارکت را با موسسات علمی آمریکایی داشته اند. از نظر پراستنادترین پژوهشگران، چودال، احمدی و هان بالاترین تعداد استناد را دریافت کرده اند که این موضوع بیانگر نفوذ علمی و تعاملات بین المللی آنهاست. در حوزه موضوعی، مقالات بیشتر در زمینه های پزشکی، علوم اجتماعی و هنر و علوم انسانی متمرکز بوده اند. کشورهای انگلستان، کانادا و استرالیا نیز به عنوان کشورهای همکار با ایران و آمریکا نقش مهمی در این همکاری ها ایفا کرده اند. همچنین نتایج نشان داد که پژوهشگران ایرانی نقشی کلیدی به عنوان پل ارتباطی در شبکه های هم نویسندگی بین المللی داشته اند. این موضوع می تواند به توسعه همکاری های علمی چندملیتی، بهبود کیفیت پژوهش ها، و افزایش جایگاه علمی ایران در حوزه روان شناسی کمک کند. در نهایت، پژوهش پیشنهاد می کند نهادهای سیاست گذار علمی با تقویت زیرساخت های همکاری، ارائه گرنت های مشترک، تسهیل فرآیندهای اداری، و برگزاری کارگاه های تخصصی، زمینه گسترش تعاملات علمی با کشورهایی نظیر آمریکا، کانادا، انگلستان و استرالیا را بیش از پیش فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

همکاری علمی ، هم نویسندگی ، علم سنجی ، روان شناسی ، ایران و آمریکا