اعتبارسنجی نظریه های ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی

چکیده نظریه های کلاسیک ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی مانند قلب زمین مکیندر، ریملند اسپایکمن و دیگران، مکان های استراتژیک ثابتی را به عنوان «مرکز زمین» معرفی کرده اند. با این حال، تحولات شتابان جهان معاصر (فناوری، جهانی شدن، تغییرات اقلیمی، ظهور بازیگران غیردولتی) اعتبار آنها را با چالش مواجه ساخته است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد انتقادی و با تدوین شش معیار صریح اعتبارسنجی (جامعیت، هماهنگی با شواهد، توان پیش بینی، توجه به بازیگران غیردولتی، پویایی زمانی-مکانی، کاربرد هنجاری) نشان می دهد که نظریه های کلاسیک میانگین نمره ۳ از ۱۰ را کسب کرده و ضعف اصلی آن ها در نادیده گرفتن بازیگران غیردولتی و نگاه ایستا به قلب زمین است. در مقابل، مقاله مفهوم «زنجیره تاریخ» را به عنوان چارچوبی جایگزین و پویا معرفی می کند که بر انباشت پنج روند تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و فناورانه تاکید دارد. یافته ها فرضیه اول (ناکارآمدی نظریه های کلاسیک) و فرضیه دوم (قدرت تبیین بالاتر زنجیره تاریخ) را تایید می کند. نتیجه گیری مقاله آن است که بازتعریف قلب زمین به عنوان فرایندی پویا و وابسته به انباشت روندهای تاریخی، فرهنگی، اقتصادی و فناورانه، یک ضرورت علمی برای تحلیل مناسبات قدرت جهانی در قرن بیست و یکم است.

کلیدواژه ها:

Geopolitics ، Political Geography ، Heartland ، Chain of History ، Theory Validation ، Classical Geopolitics ، Critical Geopolitics ، Longue Durée. ، ژئوپلیتیک ، جغرافیای سیاسی ، قلب زمین ، زنجیره تاریخ ، اعتبارسنجی نظریه.